مرتضى راوندى

467

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

نام « ايران جوان » از جوانان اروپا رفته ، كه از اوضاع كشور رنج مىبردند ، تشكيل شد كه افكار آنان براى آن دوران تا حدى تند و انقلابى بود « 1 » . اكثر آنان همان ناشران مجلهء فرنگستان در برلين بودند كه پس از ختم تحصيلات به ايران بازگشته بودند ، مانند : دكتر حسين نفيسى مشرف الدوله ، دكتر على اكبر سياسى ، مشفق كاظمى ، على سهيلى ، اسماعيل مرآت ، محسن رئيس و عبد الحسين ميكده . حسن مقدم نيز ، كه تازه به ايران آمده بود ، در اين جمعيت عضويت داشت و كنفرانسهايى دربارهء « تئاتر زبان فرانسه در فارسى » در آن انجمن ايراد كرد و چندين جلسه در تالار دار الفنون دربارهء « تأثير و تاريخ تئاتر » سخنرانى كرد و نمايشنامهء معروف خود به نام جعفر خان از فرنگ آمده را نوشت و خود در نمايش آن‌كه در سالن گراند هتل داده شد ، بازى كرد و در همين سالها ( 1301 - 1303 شمسى ) بود كه سلسله مقالاتى تحت عنوان « مكتوب - از تهران تا قاهره » در روزنامهء ايران نوشت و در آن مقالات ، از اوضاع اجتماعى و سياسى و اقتصادى اغلب كشورهاى اروپا سخن گفت و با تفسير و توجيه نكات قابل توجه ، مردم ايران را در جريان امور جهان گذاشت . حسن پس از چندى توقف در ايران ، مأمور خدمت سفارت ايران در مصر شد ، اما در آنجا به بيمارى مبتلا گرديد و براى معالجه به سويس رفت ولى معالجات سودمند نيفتاد و در آبانماه 1304 شمسى ( 13 نوامبر 1925 ميلادى ) در آسايشگاه ليزن « 2 » درگذشت . وى در هنگام مرگ بيست و هفت سال و هشت ماه از دوران زندگى را طى كرده بود . حسن مقدم نويسندهء زبردست و شيرين خامه‌اى بود و با مقالات و نوشته‌هاى خود به زبان فرانسه در محافل ادبى جهان خيلى بيش از وطن خود شهرت و معروفيت داشت ،

--> ( 1 ) . مرامنامهء جمعيت در فروردين 1300 با جلدى سبز رنگ ، كه علامت اميد به آيندهء ايران بود ، چاپ شد و مواد مهم آن چنين بود : استقرار حكومت عرفى در ايران و تجزيهء امور مدنى از مسائل روحانى - الغاء كاپيتولاسيون و كليهء امتيازات قضائى و حقوقى كه براى اتباع خارجه در ايران موجود است - الغاء محاكم خصوصى و ارجاع كليهء امور به محاكم عرفى و عمومى - احداث راه‌آهن در قسمتهاى مختلف ايران - تجديدنظر در قراردادهاى تجارتى و مخصوصا قراردادهاى گمركى تجديدنظر در مالياتهاى جديد مخصوصا مالياتهاى مستقيم تصاعدى بر عايدات و سرمايه و ارث - تجديد كشت ترياك و جلوگيرى از استعمال افيون - توجه مخصوص به معارف ، ترويج تعليمات ابتدايى مجانى و اجبارى ، تأسيس مدارس متوسطه ، توجه به تحصيلات فنى و صنعتى ، اعزام محصلين و محصلات به خارجه ، تغيير خط فارسى ، تأسيس كلاسهاى اكابر ، تأسيس موزه‌ها و كتابخانه‌ها و قرائتخانه‌ها و تئاترها - رفع موانع ترقى و آزادى نسوان - اقتباس و ترويج قسمت خوب تمدن غرب . . . جمعيت « ايران جوان » بعدها روزنامه‌اى هم به همان نام داير كرد و شمارهء اول آن در تاريخ 22 شعبان 1345 ه . ق انتشار يافت . ( 2 ) . Leysen دهكده‌اى در سويس .