مرتضى راوندى

377

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

رقت‌بار دهقانان ايران سخن گويد ، ولى گويى پيكره و ساختمان شعر او طورى است كه آمادگى هضم و تحليل معانى و مضامين جديد را ندارد . اديب الممالك مردى است به تمام معنى اديب كه در لغت فارسى و تازى تبحر فوق العاده دارد و بر ادب و تواريخ و قصص و روايات عرب و عجم مسلط است ، ولى همين احاطه بر لغت عرب و تبحر در دانشهايى كه قدما دانستن آنها را براى يك نفر اديب لازم مىشمردند و مخصوصا دلدادگى او به لغات ساختگى دساتير ، كه آنها را جزو معلومات خود مىشمرده و با تكلّف زياد در اشعار خود به كار مىبسته ، نه تنها قصايد و مدايح ، بلكه اشعار سياسى او را نيز - هرچند نسبت به آثار ديگرش ساده‌ترند - از دسترس فهم عامه خارج ساخته است . با اينهمه خود نه‌تنها از طرازيدن معانى بىاصل براى ابجد و كلمن قدمى فراتر ننهاده ، بلكه از ديگر زبانها كلماتى مانند اونيورسته ، فاكولته و راديكال طراز شعر خود ساخته كه مسلما به سود ادبيات فارسى و تجددخواهى او نبوده است . » « 1 » پروين اعتصامى شاعرهء ايرانى متخلص به « پروين » ( 1285 ه . ش - 1320 ه . ش ) دختر يوسف اعتصامى ( اعتصام الملك آشتيانى ) در اسفند 1285 شمسى در تبريز متولد گرديد . در كودكى همراه پدر به تهران آمد و تا پايان عمر در اين شهر زيست . ادبيات فارسى را نزد پدر فراگرفت و مدرسهء دخترانه آمريكايى تهران را در خرداد 1303 به پايان رسانيد . در تيرماه 1313 با پسر عموى خود ازدواج كرد ، ولى اين وصلت نامتناسب بيش از دو ماه و نيم نپاييد و به خانهء پدر بازگشت ، از اين پس پروين با استقلال به حيات خود ادامه داد ، چندى در كتابخانهء دانشسراى عالى تهران سمت كتابدارى داشت . هر وقت شور و حالى داشت با قريحه‌يى سرشار و طبعى بلند شعر مىسرود ، از سبكهاى متقدّمين بيشتر به اسلوب ناصر خسرو تمايل داشت . اشعار عرفانى و اخلاقى او كه مشتمل بر پند و موعظت بود ، مورد توجه فضلا و دانشمندانى كه با پدرش خلطه و آميزش داشتند قرار مىگرفت . ديوانش بارها به چاپ رسيده . طبع اخير ، قسمت عمدهء قصايد و مثنويات و تمثيلات و مقطعات و مفردات را شامل است ، وى قبل از مرگ بخشى از اشعار خود را كه مورد قبول طبع بلندش نبود بسوخت ، اشعار وى قبل از آنكه به صورت ديوان منتشر شود ، در مجلّد دوم مجلّهء بهار كه به قلم پدر دانشمندش اعتصام الملك انتشار مىيافت چاپ مىشد .

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 145 .