مرتضى راوندى

345

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

مجله دانشكده : « مجله دانشكده در ماه رجب ( 1336 ه . ق - يكم ارديبهشت 1297 ) پديد آمد و پس از نشر ده شماره در مدت يك سال تعطيل شد . در اين مجله ، علاوه بر مقالات و اشعار خود بهار ، عده‌يى از نويسندگان نظير : عباس اقبال آشتيانى ، رشيد كرمانشاهى و سردار معظم خراسانى ، مقالاتى در پيرامون مسائل ادبى و اجتماعى مىنوشتند ، علاوه‌بر اين ، ترجمه‌هاى خوب از آثار اساتيد و گويندگان معاصر و انتقادها و ذوق آزمائيهايى در هر شمارهء اين مجله ديده مىشد . گل زرد : روزنامه يا مجله ادبى و فكاهى گل زرد را ميرزا يحيى ريحان ، يكى از اعضاى انجمن دانشكده ، در شعبان ( 1336 ه . ق ) با همكارى عبد الحسين حسابى و ابو القاسم ذرّه در تهران انتشار داد . اين مجموعه كه ظاهرا تا اواخر سال ( 1341 ه . ق ) منتشر مىشد ، نمونه‌يى بود از ساده‌نويسى در ادبيات جديد كه براى استفادهء اكثريت مردم به دستور مجمع دانشكده ايجاد شده بود . در اين روزنامه ، اشعارى ساده و روان به سبك منظومات نسيم شمال با امضاى : جوجى ، ذرّه و لختى و خود ريحان درج مىشد . اكنون قطعه‌يى از ذرّه ، دربارهء مجمع اتّفاق ملل كه پس از جنگ جهانى اول تشكيل يافته و نماينده ايران را به جلسات خود راه نداده بود نقل مىكنيم : شنيده شد كه اروپائيان به مجمع صلح * نداده‌اند رضايت به ميهمانى ما چهار سال بر اين قوم ، ميزبان بوديم * چهار روز نكردند ميزبانى ما ديگر از اشعار خوب او قطعه‌يى است بدين مطلع : اندر آن ملك كه روى آورد ادبار همى * كارها گردد آشفته به ناچار همى كه وثوق الدوله برادر قوام السلطنه ( عاقد قرارداد ) كه خود از عوامل استعمار به شمار مىرود ، چند بيتى بر آن افزوده است : آفرين باد به ريحان كه به نيروى خرّد * نيك پى برده به كيفيّت اسرار همى مارها مفت خورانند كه هر لحظه شوند * به تدابير و حيّل داخل هر كار همى سائسى بايد دانا و مديرى پُردل * كه بكوبد سَرِ ماران زيانكار همى ارمغان : « يكى ديگر از مطبوعات سودمند ادبى اين دوره ، ارمغان است كه در بهمن ماه 1298 در تهران داير شد ، ارمغان علاوه بر آثار بزرگان ادب و مقالات انتقادى فراوان ، گزارشهاى انجمن ادبى حكيم نظامى و آثار طبع وحيد دستگردى و اعضاى ديگر انجمن را در شماره‌هاى خود درج مىكرد . مجلهء ارمغان در مدت طولانى خدمت ادبى خود