مرتضى راوندى

323

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

درجهء بستگى وسايل خبرى به دولت ، متناسب با تاريخ پيدايش آنهاست : قديميترين اين وسايل ( مطبوعات خواندنى ) و از جديدترين آنها ( راديو و سپس تلويزيون ) مستقل‌ترند ، اين امر نگران‌كننده است ، زيرا كه بدين‌سان هم گرايش قدرت به سوى تحديد آزاديهاى شهروندان نشان داده مىشود و هم جديدترين وسايل ، كم‌كم مؤثرترين وسايل مىگردد . اهميّت تلويزيون در مبارزه‌هاى انتخاباتى ، چه در كشورهاى كم توسعه كه سواد تعميم چندانى ندارند و چه در كشورهاى بسيار پيشرفته كه در هر خانه‌يى گيرنده‌يى هست ، اساسى است . مزيّت اساسى مطبوعات خصوصى ، تضمين تنوع عقايد و نظريات است : كسى كه مىخواهد ادلهء طرفين را بشناسد ، مىتواند و كافى است كه چندين روزنامه بخرد يا راديو و تلويزيون خصوصى را بگيرد . هر بامداد شهروند فرانسوى مىتواند از روزنامه دست‌چپى اومانيته L'Humantite گرفته تا روزنامه‌هاى دست راستى اورور Aurore و پاريزين ليبره Parisien Libere دلايل اين و آن را بشناسد و از خلال آنها عقيدهء خاص خود را بيابد . هركدام از اين روزنامه‌ها درست مانند روزنامه‌هاى حكومتهاى استبدادى و به شيوه‌هاى مشابه مىكوشند تا نظر خود را تحميل كنند . ولى نفس همزيستى آنها نمىگذارد كه به اين هدف برسند . تعدد و چندگونگى وادارشان مىكند كه براى دروغپردازى ، حدى قايل شوند . هنگامى كه هيچ صدايى به مخالفت‌گويى برنمىخيزد و هنگامى كه حقيقت را نمىتوان بازشناخت ، دروغگويى آسان است . ولى هنگامى دروغگويى بسيار مشكلتر است كه صداهاى ديگرى به گوش برسند و همچنان ديگر را اصلاح كنند . در يك نظام خبرى كه بر پايهء آزادى فعاليت اقتصادى و رقابت بنا شده باشد ، مخفى كردن حقيقت بسيار دشوار است ؛ با اين حال ، در اهميت تنوع ناشى از چنين نظامى نبايد راه غلو پيمود . نه در اتّحاد شوروى سابق توانستيم روزنامه‌يى بيابيم كه از سرمايه‌دارى دفاع كند و نه در ايالات متّحدهء آمريكا روزنامه‌يى وجود دارد كه هوادار كمونيسم باشد . آزادى فعاليت اقتصادى ، آزادى نيست ، نخست براى اينكه بر پول مبتنى است . همه‌كس حق دارد روزنامه‌يى داير كند ، ولى در عمل بايستى حدود سه ميليون فرانك فرانسه در اختيار داشت كه بتوان روزنامه يوميه‌يى در پاريس به راه انداخت . در روزنامه‌هاى موجود مىتوان همه‌چيز را به دلخواه نوشت ، به شرط آنكه اعضاى شوراى ادارى ( Conseil d'Administration ) و صاحبان روزنامه هيچ اشكالى نتراشند . وسايل خبرى در قبال دولت آزادند ، ولى در قبال پول آزاد نيستند ؛ قدرت خبردهى در دست