مرتضى راوندى

316

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

آزادى كامل مطبوعات مطبوعات چنان كه اشاره كرديم در نيمهء دوم قرن نوزدهم به خصوص از سال 1871 ، در نتيجهء آزادى كاملى كه از آن بهره‌مند مىشدند ، توسعهء فوق العاده يافت . عده جرايد دائما رو به افزايش رفت و امروزه تنها در پاريس قريب 3000 مجله و روزنامه و غيره به طبع مىرسد كه صد و پنجاه هزار نفر را به كار واداشته است . عدهء اوراق طبع شده به حدى زياد شده است كه بعضى از جرايد يوميه مثل « پتى پاريزين » و « ژورنال دوماتن » هر كدام متجاوز از يك ميليون نسخه طبع مىكنند . جرايد ، در واقع دايرة المعارف روزانه شده‌اند ، زيرا در صفحات آنها مدهاى روز ، انواع مسابقات ورزشى و اخبار دنيا با مسائل بزرگ سياسى ، مالى ، نظامى ، علمى و ديپلماسى در رديف هم ديده مىشوند . در تمام ساعات روز ، روزنامه انتشار مىيابد ولى اغلب طرف صبح ، هر روزنامهء معتبر و كثير الانتشار چندبار متوالى به طبع مىرسد و فقط تفاوت هر نسخه با نسخهء قبل ، ستون اخبارى است كه ذيل عنوان « آخرين ساعت » است . براى تسهيل قرائت عامه ، روزنامه‌ها قسمت‌بندى مىشود ، بطورى كه هر قسمت از ورقه هميشه مخصوص درج نوعى از مسائل است : مثلا قسمت سياسى ، اخبار متفرقه ، اعلانات و امثال آن . - عنوان مطالب هر شماره با حروف درشت نوشته شده و پس از درج خلاصهء هر مقاله ، در ذيل آن به شرح مطلب مىپردازند ، تا خواندن همان خلاصه‌ها براى خواننده كافى باشد و اگر فرصت كافى ندارد ، زحمت قرائت تمام روزنامه را به خود ندهد . توسعه كنجكاوى علمى و ذوق حقيقت‌جويى در روزنامه‌نگارى هم ، صفات مميزه خود را وارد ساخته است ، به اين معنى كه جرايد سعى دارند اخبار عالم و وقايع جديده را در سريعترين اوقات منتشر سازند . تنها منظور روزنامه‌نگارى اين شده كه عامه را به خوبى از وقايع مستحضر سازند ، به‌طورى كه جرايد يوميّه فقط سرمقاله مختصرى راجع به مهمترين حوادث سياسى روز نوشته و بقيه ستونهاى خود را صرف نوشتن اخبار فرانسه و خارجه مىكنند . مهمترين منابع اخبار خبرگزاريها ، تلگرافى يا تلفنى هستند : مثل « آژانس هاواس » در پاريس و « رويتر » در لندن و در سرتاسر دنيا مخبر دارند و همه روزه از آنها اخبار تلگرافى مىگيرند ، و به تمام نقاط عالم مخابره مىكنند و به مشتركين خود نيز مىرسانند . جامعه معاصر مايل است كه از تمام امور و از كليه حوادث روز سريعا مطلع شود ، بطورى كه فقط تازه‌ترين اخبار طرف توجه است و قدر و قيمتى دارد ، ولى روزنامهء شب پيش را كسى نمىخواند ، لهذا براى آگاه ساختن قارئين و تحريك حس كنجكاوى آنها