مرتضى راوندى

308

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

حيات ادبى فرانسه بطور كلى در فرانسه در دوران فرمانروايى خاندان « بوربون » پاريس مركز درخشان فرهنگ و تمدن مغرب زمين شد . قرن هفدهم دورهء ادبيات كلاسيك فرانسه است ، كسانى چون « كورنى » ، « راسين » و « مولير » در نمايشنامه‌نويسى ، و « لافونتن » و « بوالو » در شعر غنايى و طنزآميز ، « پاسكال » ، « مادام دوسوينيه » ، « بوسوئه » ، « مادام دلافايت » و « لابرويّر » در نثر ، متعلّق به اين قرنند . - « فنلون » و « سن سيمون » به اين قرن و قرن هيجدهم تعلق دارند . در قرن هيجدهم ، دورهء روشنفكرى فرارسيد : از مشخصات ادبيات قرن هيجدهم اين است كه ناظر بر احوال آدمى به عنوان عضو يك جامعهء سياسى است و داراى جنبه‌هاى فعال و مبارز است . اگرچه از جنبهء ادبى صرف ، از ادبيات قرن قبل پائينتر است ، شعر در ادب اين دوره نقش فرعى دارد و نثر وسيله‌يى براى تبليغ مىشود ، بعضى از محكمترين آثار فلسفى و سياسى مغرب زمين در طى اين دوره در فرانسه به وجود آمده است ؛ در اين زمينه بالاخص بايد از آثار ولتر ، ژان ژاك روسو و منتسكيو نام برد . اصحاب دايرة المعارف به رهبرى ديدرو و دالامبر در حيات فكرى فرانسه و كشورهاى ديگر تأثيرى عظيم داشتند ؛ آثار « لوساژ » و « برناردن دوسن‌پير » به رمان فرانسه مقبوليت بخشيدند و ولتر ، « ماريو » و « بومارشه » با نمايشنامه‌هاى خود ، صورتى تازه در درام پديد آوردند و انقلاب فرانسه سبب شكوفايى سياسى خطبايى چون « ميرابو » و « دانتون » شد . قرن نوزدهم : اين قرن را از لحاظ تاريخى و ادبيات فرانسه مىتوان به سه دوره تقسيم كرد : از 1800 تا 1850 كه دورهء رمانتيسم است . از 1850 تا 1880 كه دورهء ناتوراليسم است و از 1880 تا 1900 كه دورهء عكس العمل بر ضد ناتوراليسم است . . . در دورهء 1850 - 1880 تحولاتى در ادبيات روى داد : شكست سياسى انقلاب 1848 عكس العمل بر ضد رمانتيسم را - كه در رديف ليبراليسم به شمار مىآمد تشويق كرد . . . در دههء آخر قرن نوزدهم ، با دو جريان متقابل مواجه مىشويم : ناتوراليسم كه سوداى اعمال دقت علمى را در ادبيات دارد و عكس العملى است ناشى از تأثير « برگسون » كه گرايش به معنويّات دارد . مؤسس مكتب ناتوراليسم ، اميل زولا است ، از ادباى معروف كمابيش ناتوراليست « موپاسان » و « آلفونس دوده » اند ؛ بعضى ديگر از نويسندگان مانند « پ . بورژه » و « لوتى » از آغاز با ناتوراليسم مخالف بودند . « آناتول فرانس » موقعيتى خاص دارد و يادآور ظرافت و شكاكيت ولتر است .