اكتشاف و مظاهر و آثار علوم و تمدن انسان‌پرور اروپا از قبيل برق و قوّهء بخار ، دوربين عكاسى ، ميزان الحراره ، طبقات الارض ، طبقات الجو ، قطب‌نما ، سرزمينهاى ناشناخته و درختان ناشناس آشنا مىسازد . مكالمات اين پدر و پسر با انشايى شيرين و ساده نوشته شده و تقريبا هميشه با اين عبارت آغاز مىشود : احمد گفت : آقا مگر ؟ . . . آنگاه پدر رشتهء كلام را در دست مىگيرد . كتاب احمد ( جلد اول ) عبارت از 18 صحبت است كه در آنها از معنى عبادت و مذاهب و السنه و خط ميخى « هيروگليفى » ، آتش ، كبريت ، فسفر ، عهد سنگ ، برنز و آهن ، درخت نان و بنان ، تطبيق سال هجرى و ميلادى ، فن عكاسى ، قانون جاذبه و وزن ، مدرسه نابينايان پاريس ، طرز ساختن مداد و كاغذ و مركب و روشن كردن چراغ و بازيهاى ورق گفتگو شده است . سفينهء طالبى ضمن شرح اختراعات و اكتشافات جديد ، در هر فرصتى از پيشرفت اروپائيان و پس‌ماندن ايرانيان سخن به ميان آورده ، درس اخلاق و ميهن‌پرستى به احمد خردسال مىآموزد و از رسوم و عادات ناپسند و اوهام و خرافات انتقاد مىكند . از جمله عادت قسم خوردن را زشت مىشمارد و مىگويد : « خواص به سر خود و يا جان پسر خود يا به مرگ يكى از حضار قسم مىخورد و عوام به خدا و رسول ( ص ) و ائمه ؛ خانهء جهالت خراب شود ، چه مىتوان كرد ، بايد سوخت و ساخت تا آفتاب معرفت از افق طلوع نمايد . » و نيز در جاى ديگر : احمد گفت : آقا پسر حبيب اللّه خان همسايهء ما به قدر محمود است ، به مكتب هم نرفته ، لباس سرهنگى مىپوشد . گفتم نور چشم من ، اين تفصيلات در دولتهاى همجوار است و گرنه در وطن ما مناصب ، هنوز موروثى است ، هركس بميرد پسرش جانشين است ، سرتيپهاى پانزده ساله نيز پيدا مىشود . خلاصه ، كتاب احمد يك دورهء علم الاشياء شيرين و ساده يا يك داستان علمى سودمند است كه مسائل و اطلاعات ارزنده و مفيدى از زندگى را به صورت يك حكايت خانوادگى بيان مىكند . كتاب مسالك المحسنين از حيث طرز انشا و زيبايى اسلوب بهترين تأليف طالبوف است . در اين كتاب سرگذشت گروه مسافرين جوان در منازل و عرض راه با قلمى بسيار زنده و جالب بيان گرديده و صفات و اخلاق صنوف مختلف مردم با نهايت دقّت و با زبانى طيبت‌آميز ترسيم شده و خواننده پا به پاى قهرمانان داستان به دنبال قضايا مىرود . در سرتاسر كتاب ، از چگونگى احوال مردم و گرفتاريهاى كشور و همه‌گونه موضوعهاى