مرتضى راوندى

265

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

وضع سياسى ، اقتصادى و اجتماعى ايران در عهد قاجاريه و نفوذ روزافزون قدرتهاى استعمارى براى اطلاع از هدفهاى سياسى و اقتصادى كشورهاى استعمارى در يكى دو قرن اخير ، و آشنا شدن با اوضاع اجتماعى ، اقتصادى و سياسى ايران ، و بىتوجهى سلاطين قاجاريه و اكثر زمامداران اين سلسله ، به وضع اسفناك كشور در آغاز قرن نوزدهم ميلادى ، صفحه‌يى چند از كتاب انگليسيها در ميان ايرانيان اثر دنيس رايت را عينا نقل مىكنيم : وظايف يك مأمور سياسى در آغاز قرن نوزدهم در كتاب انگليسيها در ميان ايرانيان اثر دنيس رايت ( كه مربوط به دورهء قاجاريه از 1921 - 1809 ميلادى ) است ، « اوزلى » « 1 » به عنوان سفير فوق العاده و تام الاختيار ، از طرف دولت بريتانيا و كمپانى هند شرقى مأموريت يافت كه در تمام زمينه‌هاى سياسى ، اقتصادى ، اجتماعى ، فرهنگى و تاريخى ايران اطلاعات دقيقى فراهم آورده ، به دولت متبوع خود تسليم نمايد : « منافع جديد دولت بريتانيا در ايران ، در دستور العملهايى كه آن دولت در آستانه عزيمت اوزلى از لندن به وى داد به وضوح مندرج است ، وى دستور يافت كه از هر آنچه در اختيار دارد استفاده كند تا « دربارهء امكانات نظامى و مالى پادشاهى ايران ، محصولات عمدهء آن كشور ، و وضع كشاورزى و بازرگانى و پيشه‌ورى اطلاعات دقيقى فراهم آورد ؛ به علاوه دربارهء آداب و رسوم و عوايد و تجارت و تاريخ و آثار

--> ( 1 ) . Ousely