مرتضى راوندى

142

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

صادق ( ع ) اختيار و قبول نموده‌اند ، قضات و علما و افنديان روم هم اذعان صحّت آن را كرده آن را خامس مذهب خود بشمارند . 2 . چون در كعبه اركان اربعهء مسجد الحرام به ائمّهء مذاهب تعلّق دارد ، اين مذهب نيز در يك ركن با ايشان شريك بوده به آئين جعفرى نماز گزارند . 3 . هر ساله از طرف ايران امير حاج تعيين شود كه به طريق امير حاج مصر و شام ، حجّاج ايران را به كعبه رساند و دولت عثمانى با امير حاج ايران نيز به دستور امير حاج مصر و شام سلوك كند . 4 . اسراى دو دولت نزد هركس باشد ، مطلق العنان و آزاد بوده بيع و شرى برايشان روا نباشد . 5 . وكيلى از دولتين در پايتخت يكديگر باشد تا امور مملكتين را بر وفق مصلحت فيصل دهد . نادر شاه اين پيشنهادها را همراه عبد الباقى خان زنگنه به دربار سلطان عثمانى فرستاد و سفير او به تاريخ ربيع الاخر 1149 به استانبول رسيد . رجال عثمانى از پيشنهادهاى نادر ابتدا موادّ راجع به مبادلهء اسرا و فرستادن سفرا را پذيرفتند و بعد از اصرار نمايندهء ايران قبول كردند كه مادّهء راجع به امير حاج را نيز بپذيرند ، ولى از قبول مذهب جعفرى به عنوان خامس مذاهب اهل سنّت و تعيين ركنى در خانهء كعبه جهت نماز ايرانيان استنكاف نمودند و قبول آنها را بدعت در دين شمردند و صورت معاهده‌يى را در باب مسائل سياسى و گمركى و حدود ملكى تهيّه نموده ، به همراهى دو نفر سفير پيش نادر كه مشغول محاصرهء قندهار بود ، فرستادند . نادر ، سفراى مزبور را در حوالى نادرآباد پذيرفت و چون ديد كه اصل مقصود او را عثمانيها نپذيرفتند ، علميردان خان بيگلر بيگى لرستان را با سفراى عثمانى به تاريخ 1151 به استانبول روانه كرد و در باب قبولاندن پيشنهادهاى سابق خود تأكيد نمود . در ماه ذى القعدهء سال 1154 بار ديگر دو نفر نماينده از جانب سلطان عثمانى به خدمت نادر شاه آمدند و نامه‌يى از سلطان براى او آوردند كه در آن از طرف سلطان عثمانى صريحا قبول مذهب جعفرى به عنوان خاصّ مذاهب اهل سنّت و تفويض ركنى در كعبه استنكاف شده بود . نادر جوابى مؤدّبانه به سلطان عثمانى داد و با اينكه آن جواب ظاهرا دلالت بر اتّحاد بين اثنين داشت ، نيز مشعر بر عزم نادر به‌طرف خاك عثمانى و قبولاندن پيشنهادها به زور بود و چون نادر مىخواست كه خود را طرفدار رفع خلاف و نقاربين مسلمين قلمداد كند ، امر داد كه در قلمرو او از حد دربند و قفقاز تا نيشابور ، هركس به