مرتضى راوندى
69
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
بهنظر ملك الشعراى بهار ، اندرزهاى « آذرپاد ، « مارسفندان » كه بايد وى را از روى حقيقت بزرگترين مجدد دين مزديسنا شمرد و در شمار سقراط يونان و لقمان عرب و كنفوسيوس چين به شمار آورد ، مكرر به زبان فارسى ترجمه شده ، ليكن غالبا اين ترجمهها چندان تطابق با متن ندارد . اينك قسمتى از ترجمه استاد بهار : . . . گذشته را فراموش كن و ناآمده را غم و تيمار مبر - هرچه بر خود نمىپسندى ، بر ديگران مپسند ، خويشتن به بندگى به كس مسپار - زن و فرزند خويش را جدا از فرهنگ مهل « 1 » تا تو را غم و تيمار نرسد و پشيمان نشوى . با مردم نادان همراز مباش ، با مردم پست مشورت مكن از مرد خبرچين و دروغگو سخن مشنو - در كيفر گناهان شتاب مكن - هنگام نبرد بينديش كه بار گران با تو نباشد - مرد دانا را گرامى دار و از وى سخن بپرس و سخنش بشنو . - به هيچكس دروغ مگوى . . . » كارنامه اردشير پاپكان كارنامه ارتخشتر پاپكان ( كارنامه اردشير ) نام رساله معروفى است به پهلوى كه از دوران پيش از اسلام ، هنوز در دست است ، صادق هدايت در مورد اين اثر مىنويسد : « البته هركس با شاهنامه فردوسى سروكار داشته ، كموبيش از موضوع اين كتاب آگاه است . داستان مزبور يك تكه ادبى شيرين و دلچسبى است كه حكايت از گزارش دوره پادشاهى پر گيرودار اردشير مىنمايد . نويسنده آن داستان ، با نظر حقيقتبين پهلوانان خود را با احساسات و ضعفهاى انسانى ، بدون شاخوبرگ براى ما شرح مىدهد ، كارنامه فعلى بدون شك از ادبيّات اصيل دوره ساسانيان بهشمار مىرود و قطعا بعد از سقوط يزدگرد و يا در دوره اسلامى تنظيم نشده است . اكنون جملهاى چند از اين كتاب را نقل مىكينم : « پس بابك به پاسخ به سوى اردشير نوشت كه تو نادانيها كردى ، چونكه به چيزى كه از آن زيان نشايست بودن با بزرگان ستيزه بردى و سخن درشت و ناگفتنيها به دو گفتى ، اكنون پوزش گوى و به پشيمانى گراى چه دانايان گفتهاند كه دشمن به دشمنى آن نتواند كردن كه نادان مرد به سبب كردهء خويش به دو رسد . ( سبكشناسى ، ج 1 ) بزرگمهر ، وزير با تدبير انوشيروان با بسيارى از اقدامات انوشيروان روى موافق نشان نمىداد و شايد همين استقامت و مخالفت او با بعضى از كارهاى خسرو ، سبب عزل و حبس او شده باشد . پس از آنكه بزرگمهر به زندان افتاد ، انوشيروان كسى را نزد او
--> ( 1 ) . رها مكن .