خود باز بايد بردن كه در اين مدّت مرا خواب و قرار نبوده است كه نبايد كه تو را واقعه‌اى باشد يا مرا ، و حق به مستحق نرسد . امام ابو حنيفه گفت : آن زر به وى تسليم كن . آن دانشمند بفرمود تا آن هميان بازستد ، امام فرمود كه : چون مال بازدادى ، به سلامت به خانه بازرو كه ما را غرض اين بود كه حقّ اين مسلمان به وى باز رسد ، و خيانت تو در امانت و رغبت تو در قبول قضا و حكومت ، ما را روشن شد . و اين خبر در بغداد منتشر شد ، و آن مرد ، بعد از آن‌كه از امينان بود ، از جملهء خائنان شد ، و ادرار و انعام امير المؤمنين از وى منقطع گشت ، و بعد از آن روزگار در محنت گذرانيد ، صدق قول نبوى ، عليه السلام ، كه : « الامانة تجرّ الرّزق و الخيانة تجر الفقر « 1 » فريب شيطان : « ائمّهء تفسير ، در قصّهء اين آيت كه آفريدگار ، تبارك و تعالى ، در قرآن مجيد مىفرمايد : « كَمَثَلِ الشَّيْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اكْفُرْ « 2 » الاية « 3 » ، چنين نقل كرده‌اند كه در بنى اسرائيل زاهدى بود كه او را برصيصا خواندندى ، و سيصد سال عبادت كرده بود ، و چندان مجاهده نمود كه در مقام استدراج برنگريد و عرش را بديد ، و تا « ثرى » در نظرش آمد . ابليس چندسال گرد وى گشت ، و وسوسهء او در جوشن ورعش كار نكرد « 4 » ، گفت هم از راه ديگر درآيم . مرقّعى چست « 5 » در پوشيده ، و عصايى در دست گرفت ، و به صومعهء او درآمد ، و با او به عبادت مشغول شد ، و شب و روز را مؤانست مىكرد ، و حكايات عجيب مىگفت . و برصيصا پنداشت كه او را دوستى حاصل شده است ، و ندانست كه او روز دزدى « 6 » است كه نقب و حفر در حجرهء عصمت آدم بريده است « 7 » . روزى به مهمّى برون آمد . ابليس بر عقب او روان شد . برصيصابه در نخّاس برده رسيد ؛ به‌دنبال چشم در كنيزكان نگاهى كرد . ابليس انديشيد كه سررشتهء او زود به دست آيد . چون برصيصا به صومعه باز شد ، امير ولايت را دخترى بود زيبا ، و در حسن و جمال بىهمتا ، با روى چون خورشيد تابان . ابليس به تزوير بلعجبى خود علّت صرع در آن

--> ( 1 ) . امانت روزى مىرساند و خيانت فقر مىآورد . ( 2 ) . مانند شيطان كه به انسان گفت كافر شو . . . ( 3 ) . تا آخر آيه ( 4 ) . وسوسهء او در وى نگرفت ( 5 ) . تنگ و چسبان ، مقابل فراخ و گشاد ( 6 ) . دزد روز ، دزدى كه در روز روشن توان دزدى دارد ، و ظاهرا مقصود دزد ماهر است . ( 7 ) . حضرت آدم را فريفته و به گناه آلوده است .