تصحيح آن چنان كه بايد ( مانند اغلب متون ادبى گذشته ) ميسر نيست ، ولى چاپ اخير آقاى دارك را فعلا مىتوان بهترين چاپ دانست . بدون شك اين كتاب در زمان وزارت خواجه نظام الملك و قبل از سال 485 ( يعنى زمان مرگ خواجه ) نوشته شده است و مطابق گفته حاجى خليفه اين كتاب در سال 469 نوشته شده است . ولى گويا خواجه دو سه بار ديگر در متن كتاب تجديد نظر كرده است . يكى در سال 479 و ديگر در سال 484 و طبق تحقيقات آقاى دارك ، قول حاجى خليفه مقرون به صواب نيست . بلكه بايد گفته شود كه نيمه اول كتاب در سال 479 و نيمه دوم آن در سال 484 پايان يافته است . كتاب در آيين پادشاهى و راه و رسم اداره و گرداندن دستگاه ادارى و اقتصادى و نظامى كشور است و جاىجاى كتاب حكايتها و شرح وقايعى است كه بعضى جنبه تاريخى دارد و گاهى نيز جنبهء افسانه آن بر جنبهء تاريخى آن مىچربد . حكايات طولانى كتاب عبارتست از حكايت اميرى عادل و صفاريان ، بهرام گور و ملك عادل نوشيروان ، امير ترك و سياست معتصم ، دزدان كوچ و بلوچ ، عضد الدوله و قاضى ظالم ، الپتكين و سبكتكين ، سلطان محمود و تقاضاى لقب از خليفه وقت و . . . اما بايد دانست كه اغلب اين حكايات آميخته با افسانه و تخيلات نويسنده است و شايد نتوان آنها را از نظر تاريخى باارزش دانست . ولى برخى از حكايات مربوط به دوران پادشاهان سلجوقى كه در اين كتاب ديده مىشود ، براى بررسى وقايع تاريخى و اجتماعى دوران خواجه نظام الملك ، منبعى مهم و قابل اعتبار است . از قبيل گفتگوى آلب ارسلان و ابو الفضل سگزى دربارهء صاحب‌خبران ، ملاقات نظام الملك با فرستادهء خان سمرقند در سال 465 ، داستان بت‌پرست جلوه‌دادن پير هرات از طرف عبد الرحمن خان در نظر آلب ارسلان و داستان ناراضى بودن آلب ارسلان از دبيرى يك شيعه يعنى كدخايى « آبه » . آنچه مربوط به چند حكايت اخير است اگر از جنبه‌هاى اغراق و مبالغهء آن صرف نظر شود ، از نظر تاريخى و اجتماعى جالب توجه است و قابل اعتنا ؛ ولى دربارهء حكايات مربوط به دوران قبل از سلجوقى تا جايى كه مؤيدى از كتب گذشتگان در دست نباشد ، قابل اعتنا نيست . مجموعا ، مىتوان گفت كه خواجه نظام الملك از دوران زندگى خود و زمانهء خويش و وضع اجتماعى روزگار خود مطالب قابل توجهى به ما عرضه نمىكند و اين مطلب از ارزش كار او تا حدى مىكاهد ، اما در مقابل اين نقيصه ، حكاياتى از كتب پيشينيان نقل مىكند كه اصل آن كتابها از ميان رفته است و به يمن كتاب سياستنامه مقدارى از مطالب آن كتابها به‌دست ما رسيده است ، و مهمترين آن كتب تاريخ اصفهان است كه خواجه آن