قلب ممكن الحصول مىشمرد ، به پيروان خود تعليم مىداده است ؛ بعضى ، نظريات او را با پيروان مكتب تصوف نزديك مىدانند و برخى ديگر ، افكار او را با فلسفه نو افلاطونى قرين شمرده ، معتقدند كه شيخ اشراق اين فلسفه را با اصطلاحات مأخوذ از آيين قديم ايرانيان درهم آميخته و حكمت سهروردى را پديد آورده است . با اينكه وى حكمت خويش را بر قاعده نور و ظلمت كه منسوب به انديشهء ايرانيان قديم است بنيان نهاده از ذكر افكار و انديشه‌هاى زردشتيان و مانويان خوددارى مىكند . به‌نظر او منشاء كل موجودات ( نور الانوار ) است ، كه در پيدايش خود ، حاجت به‌علت ندارد ، در صورتىكه هرچيز ديگر ( عرضى و تبعى ) است و به اصطلاح ممكن الوجود است و به اين ترتيب ، ظلمت و تاريكى امرى مستقل نيست و نسبت آن با نور نسبت عدم در برابر وجود است . به‌طوركلى ، حكمت اشراقيون مثل عرفان اهل تصوف بر كشف و شهود و ذوق و استنباط باطنى استوار است و فقط در سايهء ( خلوت و تأمل ) حاصل مىشود . تأليفات شيخ به فارسى و عربى ، در فلسفه و مسائل ذوقى و اشراقى قابل توجه است ، از جمله رساله‌هاى او به پارسى : آواز جبرئيل - رسالة فى حقيقة العشق - صفير سيمرغ و ترجمهء رسالة الطير ابن سينا - روزى با جماعت صوفيان - پرتونامه - رسالهء عقل سرخ و چند اثر ديگر . از تاليفاتش به عربى حكمة الاشراق ، تلويحات ، المشارع و المطارحات ، هياكل النور و كلمة التصوف قابل توجه و شايان ذكر است . نظريات فلسفى سهروردى ، مورد توجه متفكرين غرب نيز قرار گرفته و رسالهء آواز پر جبرئيل او به سال 1935 ميلادى با ترجمهء فرانسه آن به كوشش پروفسور هانرى كربن « 1 » و مرحوم پل‌كراوس « 2 » در مجلد 227 از روزنامهء آسيايى به طبع رسيد و رسالة العشق او در اشتوتگارت به طبع رسيد و اخيرا دكتر سيد حسين نصر ، استاد دانشگاه آن را در شماره آبان‌ماه 1347 نشريهء معارف اسلامى به چاپ رسانيده است . لغت نوران و صفير سيمرغ و ترجمهء رسالة الطير ابن سينا ، به انضمام ترجمهء رسالة الطير عمر بن سهلان ساوى به همت يك دانشمند آلمانى در اشتوتگارت به سال 1935 مسيحى به طبع رسيد : - مقصود از صفير سيمرغ حال سالكى است كه تمام مقامات را طى كرده و به مقام فنا فى اللّه رسيده است . شيوهء نگارش سهروردى ساده و دلپذير و نزديك به محاورات معمول مردم و كاملا قابل درك است و بيشتر جنبهء تمثيلى و رمزى دارد .

--> ( 1 ) . Henry Corbin ( 2 ) . Paul Kraus