مرتضى راوندى

189

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

زندگى ادبى در عصر غزنويان انقراض حكومت سامانيان و فتح خراسان ، چغانيان ، ختالتان ، افغانستان و قسمتى از ايران كنونى توسط غزنويان و ساير تغييرات سياسى كه در اواخر قرن چهارم هجرى ( دهم ميلادى ) روى داد ممكن نبود كه در زندگى علمى و ادبى آن دوران بىتاثير باشد ، از بين رفتن جنگهاى مداوم فئودالى ، و ايجاد امنيت نسبى در اين منطقه ، شرايط بالنسبه مساعدى براى رشد و توسعه علوم و ادبيات فراهم كرد . بايد در نظر داشت كه فئودالهاى بزرگ و حكام نواحى ، غالبا شعرا و ارباب علم و ادب را براى خدمت به عالم فرهنگ بشرى دور خود جمع نمىكردند ، بلكه بيشتر ، هدف آنان شهرت‌طلبى و بالابردن مقام و منزلت دربار خود بود ، چنان كه اشاره شد ، اين راه و رسم نيكو ، از عهد سامانيان آغاز شد و سلاطين اين سلسله براى رقابت باقدرت خلفا ، بر شكوه و حشمت دربار خود افزودند . محمود غزنوى با پيروى از سياست آنها دانشمندان و شعراى معروف را به دربار خود فراخواند ، در دوره غزنويان روابط بين بغداد و آسياى ميانه به‌عللى كه قبلا متذكر شديم توسعه مىيابد و محمود ، با اعزام سفرا و فرستادن هدايا مىكوشيد تا لطف خليفه را به خود جلب كند ، در دورهء محمود ، زبان عربى رايج گرديد ، پس از آنكه حسن ميمندى به وزارت رسيد ، بر خلاف اسفراينى كه به احياى ادب فارسى همّت گماشته بود ، دستور داد مكاتبات به زبان عربى انجام گيرد . محمود به زبان عربى آشنايى نداشت ، ولى چنان كه از تاريخ بيهقى برمىآيد . پسران او محمد و مسعود به زبان عربى دلبستگى داشتند ، دربار غزنويان مركز شعرا بود ، در بعضى منابع ذكر شده است كه در اين دربار بيش از 400 شاعر جمع شده بودند . كه كار آنها مدح محمود و توصيف لشگركشيهاى او بود ، محمود بر خلاف توده ايرانى به