كليله و دمنه ابو المعالى مترجم كتاب كليله و دمنه بهرامشاهى ابو المعالى نصر اللّه بن محمد بن عبد الحميد منشى ، مترجم كتاب كليله و دمنه ، از نويسندگان و مترسلان نامدار زبان فارسى است كه بسيارى از دانشمندان و اهل قلم از روش شيوا و شيرين او در نويسندگى پيروى كرده‌اند ولى به حكايت آثارى كه از خود به يادگار گذاشته‌اند هيچيك در ميدان بلاغت به پايه و مقام او نرسيده‌اند ، اين مترجم زبردست و عاليقدر از عنفوان شباب به مطالعه كتب و كسب دانش و بحث و گفتگو با فضلا رغبتى تمام داشت و همين دلبستگى به كسب علم و فضيلت ، او را از قبول كارهاى ديوانى منصرف مىنمود ؛ چنان كه خود در مقدمهء كتاب كليله و دمنه گويد : « و من بنده را بر مجالست و ديدار و مذاكرات و گفتار ايشان چنان الفتى تازه گشته بود و به مطالعه كتب و مواظبت بر كسب هنر ميل افتاده ، كه از مباشرت اشغال « 1 » ، و ملابست اعمال « 2 » اعراض « 3 » كلى مىنمودم . » پس از چندى اين محفل علمى تعطيل مىشود و ابو المعالى كه از كسب فيض از محضر دانشمندان بىنصيب شده بود ، به مطالعه و تحقيق پرداخت . در اين هنگام يكى از دانشمندان غزنين كه از مراتب فضل ابو المعالى آگاه بود ، نسخه‌اى از كليله و دمنهء را براى وى مىآورد . ابو المعالى به مطالعه اين نسخه و نسخه‌هاى ديگرى كه در كتابخانه خود گردآورده بود مىپردازد و به ارزش ادبى و اجتماعى و آموزشهاى سياسى اين كتاب گرانقدر پى مىبرد و بر آن مىشود كه آن را از زبان عربى به زبان فارسى برگرداند و با استفاده از مطالعات و اندوخته‌هاى فرهنگى خويش آن را به اشعار و امثال و آيات بيارايد . چون به اين تصميم ، جامه عمل پوشانيد ، قسمتى از آن ترجمه را به‌نظر « بهرامشاه غزنوى » كه پادشاهى فرهنگ‌پرور بود مىرساند ، شهريار غزنوى بر اين كار آفرين مىگويد و مترجم را مورد تأييد و تفقد قرار مىدهد و به ترجمهء بقيّه اين كتاب مامور

--> ( 1 ) . شغلهاى دولتى ( 2 ) . كارهاى ديوانى ( 3 ) . خوددارى