مىگويند اين اشعار چنان در امير نصر بن احمد سامانى مؤثر افتاد كه موزه در پاى ناكرده سوار شد و عزيمت بخارا كرد ، نظامى عروضى براى اين قصيده ارزش فراوان قائل است ، ولى دولتشاه سمرقندى كه كتاب خود را در 892 هجرى تاليف كرده است ، مىگويد : « . . . اين نظمى است ساده و از صنايع و بدايع عارى . . . اما شايد ، كه چون استاد را در اوتار موسيقى وقوف تمام بوده ، تصنيفى ساخته باشد ، و به آهنگ اغانى و ساز اين شعر را عرض كرده و در محل قبول افتاده باشد ، القصّه استاد را انكار نشايد كرد . . . بلكه او را در فنون علم و فضايل وقوف است . . . استاد رودكى عظيم الشان و مقبول خاص و عام بود . « 1 » » سمعانى ، در وصف مقام و ارزش ادبى او گفته است : « قيل انّه اوّل من قال الشّعر الجيد الفارسيّه . « 2 » » دكتر زرين‌كوب ضمن توصيف روحيات رودكى ، وى را مردى صاحبنظر و اهل دل مىداند ، كه دنياى آسوده اما شتابان را با چشم ذوق و لذت مىديد و بانگ امروز را درياب « در مىداد ، رودكى ، لذتها و رامشهايى را كه در كنار « سياه چشمان » بخارا درمىيافت ، قدر مىشناخت و با همان آهنگ هوراس ( شاعر رومى ) مىگفت : شاد زى با سياه چشمان شاد * كه جهان نيست جز فسانه و باد ز آمده شادمان ببايد بود * وز گذشته نكرد بايد ياد بدينگونه زندگى شاد و لذت‌انگيز دربار بخارا ، در شعر او ، با آنكه از شعرا و جز اندكى در دست نيست جلوه دارد ، و خوانندهء دقيق مىتواند ، درين مختصر مرده ريگ شاعر ، مثل خود او تپيدن دلهاى سياه چشمان بخارا و اندوه و شادى نام‌آوران و گردنكشان آن دربار ازيادرفته را در خاطره خويش زنده كند . . . « 3 » » رودكى هنگام بروز حوادث ناگوار ، خود را يكباره تسليم اندوه و رنج نمىكند ، از جمله مرگ دردناك فرزند محبوب بلعمى وزير نامدار بخارا ، نه‌تنها وزير ، بلكه رودكى و ديگر دوستان وزير را غرق تاسف و تالم مىسازد ، اما شاعر روشن‌بين در مقام تسليت ، وزير داغ‌ديده را مخاطب قرار مىدهد ، « و او را به آرام و سكون دعوت مىكند :

--> ( 1 ) . ادوارد براون : تاريخ ادبيات ايران ( از فردوسى تا سعدى ) ترجمه فتح إله مجتبائى نيمه نخست ، ص 32 به بعد . ( 2 ) . مىگويند رودكى نخستين كسى است كه شعر نيكو به فارسى سروده است . ( 3 ) . با كاروان حله ، پيشين ، ص 6 به بعد .