است . در ميان كتب ايرانى در باب انواع كاغذ و اصطلاحات مربوط به آن اشارات بسيار هست . ابن النّديم در الفهرست از كاغذهاى « خراسانى » و « جعفرى » و « فرعونى » نام مىبرد در قابوسنامه از كاغذ منصورى ذكر مىشود كه « سمعانى » نيز از آن ياد مىكند و « القلقشندى » در صبح الاعشى عده‌يى از اقسام قطعهاى كاغذ و كتاب را كه در قديم مرسوم بوده است ذكر مىكند ، ترديدى نيست كه در ايران پيش از اسلام به‌جز كتب مذهبى ، كتابهاى ديگر هم وجود داشته است ، مخصوصا در عهد ساسانى كتابهائى به زبان پهلوى بوده است كه بعدا به عربى نقل شده و از نهضت ترجمه كتب سريانى و يونانى به پهلوى نيز اطلاع داريم ، نام عده‌اى از اين قبيل كتب در دست است مانند خداينامه ، كليله و دمنه و هزار افسانه ، سندبادنامه ، ويس و رامين و جز اينها . ورّاقى و صحّافى در دوره اسلامى از پيشه‌هاى ارجمند بوده و در بسيارى از شهرها ، اين حرفت چندان وسعت پيدا كرده كه بازارى مخصوص موسوم به « بازار وراقّان و صحّافان » وجود داشته است ، بسيارى از ورّاقان و صحّافان خود مردانى دانشمند و مولف كتب بوده و از خط خوش و ذوق تذهيب و صورتگرى برخوردارى داشته‌اند . دورهء پيشرفت كتاب‌نويسى و تهيه كتابهاى نفيس ، طبعا با ايام آرامش و به عهد پادشاهان ادب‌دوست و هنرپرور بستگى داشته است ، به‌طور خلاصه تا آنجا كه ميدانيم تهيه كتاب و ايجاد كتابخانه حتى پس از حمله مغول ، در عهد حكومت وزرائى مانند : خواجه شمس الدين صاحب ديوان جوينى ، و خواجه رشيد الدين فضل الله همدانى و خواجه نصير الدين طوسى مورد توجه قرار گرفت و در عهد تيموريان دامنه‌اش وسيع‌تر شد ، در هرات ، اين هنر ، به مدارج عالى خود رسيد ، از عهد صفويه نيز آثار برجسته به جاى مانده است و به‌طور كلى در هريك از اين عهود ، مكتب خاصى در كتاب‌نويسى و تزيين آن و تجليد كتب و ديگر هنرهاى مربوط به آن بوجود آمد . كتب خطى ايران بعد از اسلام چندين‌بار دچار صدمه و نابودى شده است ، ظاهرا نخستين‌بار در حمله چنگيز بود كه قسمتى عظيم از آنها از ميان رفت ، تا اينكه در عهد ايلخانان مجددا كتابها در كتابخانه‌ها و مدارس و مراكز علمى مانند : رصدخانه مراغه و ربع رشيدى تبريز گردآورى شد ، از اواخر قرن دهم ، آفت ديگرى پديدار گشت و آن توجه و شوقى بود كه در دربار آل عثمان و سلاطين تيمورى هند ، به جمع‌آورى كتب ، علمى بخصوص آثار زبان فارسى وجود داشت و كتابخانه‌هاى مهمى در شهرهاى قونيه استانبول ، اگره ، دهلى ، لاهور و حيدرآباد دكن بوجود آمد و عده‌اى كثير از خوشنويسان و