تصميمات ، منجمله جنبه‌هاى علمى و فنى امر تهيه كنند ، در كشورهاى عقب‌افتاده غالبا سرسرى و عجولانه و بدون مطالعه اتخاذ مىگردد . « 1 » يكى از عواملى كه به رشد اقتصادى كمك شايان مىكند برنامه‌ريزى است ؛ و امروز برنامه‌ريزى در كشورهاى كم‌رشد به دو صورت انجام مىگيرد : يا كشورهاى كم‌رشد با رژيمهاى دموكراتيك اداره مىشوند و يا به وسيلهء ديكتاتورها . در كشورهاى نوع اول معمولا برنامه‌ريزى زير نظر كارشناسان و افراد متخصص و كاردان اداره مىشوند و صاحبنظران و مسؤولان امور اقتصادى و سياسى ، با رعايت كامل اولويتها و با توجه به اصل الاهم فالاهم ، برنامه‌ريزى اقتصادى را با كمال دقت و با رعايت صرفه و صلاح ، اكثريت به مرحلهء اجرا مىگذارند ؛ چنان كه كشور هندوستان پس از مشورت با كارشناسان داخلى و خارجى ، اكنون در آغاز سومين برنامهء پنجسالهء خود مىباشد . در كشورهاى نوع دوم ، معمولا مصلحت كشور چندان مورد نظر نيست بلكه فرمان و ارادهء اشخاص را ، بدون رعايت اصل اولويتها بموقع اجرا مىگذارند . در كشورهاى نوع اول كه با اصول و ضوابط دمواكراتيك اداره مىشوند و جريان رشد اقتصادى ؛ به خودى خود ، ترقى مىكند . پيدايش كارخانه‌هاى تازه و شروع فعاليتهاى اقتصادى ديگر ، به بازار گسترش مىبخشد و بدينسان ، امكان مىدهد صنايع بيش از پيش به وجود آيد تا احتياجات هرچه بيشترى را برآورده سازد . رشد يك نوع فعاليت‌هاى اقتصادى ، صرفه‌جوييهاى خارجى بيشترى فراهم مىسازد ؛ يعنى خدمات و محصولاتى را بوجود مىآورد كه مورد احتياج فعاليتهاى اقتصادى ديگر هم خواهد بود . در اين شرايط ، گروه انبوهى از مردم ؛ بيشتر از پيش به اين نوع مشاغل كشيده مىشوند و درآمد پولى پيدا مىكنند و بازار را بيش از پيش ، گسترش مىدهند . حتى افزايش جمعيت ، كه در نبودن رشد اقتصادى مصيبتى است ، بعنوان محركى در جهت رشد بيشتر ، و برآوردن احتياجات گروه انبوهترى از مردم عمل مىكند . چون گامهاى فعاليت اقتصادى تندتر مىشود ، بار مالياتها را بر دوش گروه وسيعترى از مردم مىتوان انداخت . موقعيت سياسى گروههاى كهن اشرافى ، كه آنها را از پرداخت ماليات ( با آنكه بيشترين درآمدها را داشتند ) حفظ مىكرد ، ضعيف‌تر مىشود و بيش از پيش ، مىتوان آنها را مجبور ساخت كه سهم ماليات خود را بپردازند . درآمد دولت بالا مىرود . و امكان مىدهد كه وجوه بيشترى به صورت سرمايهء اجتماعى براى ساختن مدارس ، بيمارستانها ، شاهراهها كه از احتياجات يك اجتماع سالم است ، خرج شود . » « 2 » « هدف اساسى برنامه‌ريزى در بسيارى از اين كشورها هماهنگ كردن تصميمات جداگانه و مستقل اقتصادى است كه براى رشد سريع اتخاذ مىشود . كوشش برنامه‌ريزان متوجه حصول اطمينان از اين اصل است كه قسمت اعظم درآمد ملى ، بطور تصاعدى ، براى خريد دستگاههاى توليدى صنعتى اختصاص يابد و اقتصاد جامعترى ساخته شود تا بتواند سطح زندگى مادى

--> ( 1 ) . مسائل كشورهاى آسيايى و آفريقايى ، پيشين . ص 108 - 101 ( به تناوب و اختصار ) . ( 2 ) . رابرت ج . الكساندر ، الفباى رشد اقتصادى . ترجمهء خسرو اسدى ، ص 65 - 64 .