مكتب كلاسيك « اصالت فرد » مكتب كلاسيك ، نخست ، در انگلستان بنيان نهاده شد . در قرن هجدهم ، در اثر بسط و رونق دادوستد و بازرگانى ، صنايع اين كشور رو به توسعه رفت . ولى اين وضع ، يعنى صنعتى شدن انگلستان ، به سعادت عمومى كمك نكرد . « قوام طبقات متوسط و خرده مالكان كه همواره استوارترين اركان جامعهء انگلستان را تشكيل مىدادند ، رو به تزلزل نهاد . روستاييان از زمينهاى خود رانده شدند و به شهرها روى آوردند . قوهء خريد دستمزد ، بر اثر افزايش قيمتها ، تقليل يافت . فقر و تهيدستى در همه‌جا پديدار و آشكار گرديد و طبقات زحمتكش و محروم جامعه را به مخالفت با ماشين ، و مديران صنايع جديد برانگيخت و جنگهاى طبقاتى بوجود آمد . بررويهم نتيجه و اثر بارز انقلاب صنعتى ، در انگلستان ، توسعهء اقتصادى بود ، نه ترقى اجتماعى و بهزيستى افراد مردم . » « 1 » در ميان پيروان مكتب اصالت فرد و فيزيوكراتها آدام اسميت از همه واقع‌بين‌تر بود . به نظر او ، محرك فعاليت اقتصادى هر فرد ، منفعت شخصى اوست . هركس مىكوشد سرمايهء خود را ، به بهترين و مفيدترين راه ؛ براى خودش ( و نه براى جامعه ) به كار اندازد . ولى جستجوى نفع شخصى طبيعتا با ملاحظه و احتساب نفع جامعه ملازمت دارد . در حقيقت ، فعاليت اقتصادى انسان ، بدون آنكه خود او بخواهد يا بداند ، مطابق مصلحت و نفع جامعه است . اسميت براى كار و فعاليت انسان ارزش فراوان قايل است . به نظر او ، بدون پس‌انداز ، سرمايه بوجود نمىآيد . شخص مسرف و ولخرج دشمن آسايش عمومى است ، به نظر او : « هرچه حاصل كار ملتى ، در مقايسه با تعداد افراد آن ملت ، بيشتر باشد ، جامعهء مزبور ثروتمندتر محسوب مىشود . ميزان كالاهاى قابل مصرف در هر جامعه بستگى به حجم كار افراد آن ، تعداد جمعيت فعال به نسبت كل نفوس ، و بهره‌ورى كار و فعاليت افراد مختلف دارد . مردم جوامع ابتدايى ، با آنكه همگى به كار مشغولند ، فقير و تهىدستند . ولى در جوامع متمدن ، با وجودى كه بسيارى از افراد كارى انجام نمىدهند ، ميزان ثروت عمومى ، بمراتب ، بيشتر است . آدام اسميت « تقسيم كار » را عامل اصلى افزايش بهره‌ورى مىداند و براى اثبات مدعاى خود ، مىگويد : در اثر تقسيم كار ، كارگران در كار خود تخصص پيدا مىكنند و در نتيجه بازده كار بالا مىرود . علاوه بر اين ، تقسيم كار از اتلاف وقت مىكاهد و در اثر تمركز قوا ، استمرار ، و تخصص ، كارگر بهتر مىتواند در مقام تكميل روش كار خود برآيد . به نظر اسميت ، تحقق اين انديشه‌ها فقط در سايهء يك حكومت قانونى معتدل كه حافظ جان و مال افراد باشد ممكن است . » « 2 » اسميت معتقد است كه هر كشورى بايد كالاهايى را كه در خارج ارزانتر تمام مىشود وارد كند ؛ و برعكس ، كالاهايى را كه هزينهء توليد آن در داخل كمتر است به ممالك ديگر صادر كند . براى برقرارى تعادل و رقابت آزاد ، وضع حقوق و تحميلات مالياتى كفايت دارد .

--> ( 1 ) . تاريخ مختصر عقايد اقتصادى ، پيشين . ص 81 - 80 . ( 2 ) . همان . ص 87 - 84 ( به اختصار ) .