« شاردن در جاى ديگر ( ج 8 ، ص 294 ) ، مىگويد : « شاه بتنهايى به اندازهء تمام افراد كشور خود درآمد دارد و اين درآمد از طريق مصادره ، روزبروز ، افزايش مىيابد . » شاهان و شاهزادگان اوليهء صفوى كه نانشان را بر پشت اسب مىخوردند و در بيابانهاى بىآب و علف در تعقيب ازبكان و تركان مىدويدند ، كم‌كم ، تبديل به پادشاهانى شدند كه در حضور آنان نوعى چينى سبز وجود داشت كه هر قطعهء آن پانصد اكو مىارزيد . قيمت ظروف طلاى غذاخورى شاه را در حوالى 1077 هجرى ( 1666 ميلادى ) به 32 تا 50 ميليون بالغ مىدانستند . شاردن گويد : « من يك تكه بشقاب را با پرداخت 12 هزار فرانك از خواهر شاه فقيد ( عمهء شاه سليمان ) بدست آوردم . » در جاى ديگر ( ج 3 ، ص 290 و 180 ) توضيح مىدهد كه ظروف آبدارخانه همه زرين و جواهرنشان بود ؛ و آبدارباشى اظهار مىداشت كه چهار هزار قطعه ظروف و آلات خوان زرين جواهرنشان وجود دارد و قيمت آنها بيش از يك ميليون است . جشن عروسى پسر بزرگ خوانسالار شاه سليمان با دختر ديوان بيگى چهارده روز ادامه پيدا كرده و چهارصد هزار ليره خرج برداشته بوده است . تخت شاه يك پارچه مكلل بود . جواهرات تن شاه به چند ميليون مىرسيد . كلاه امرا و و بزرگان آراسته به جقه و جواهرات بود كه برخى از آنها دو سه ميليون فرانك ارزش داشت . رقابت امرا و صدور ، بجاى اين‌كه در پيشبرد مقاصد ملى و بهبود وضع اجتماعى خلق بوده باشد ، تبديل به همچشمى در ايجاد كاخها و باغهاى بزرگ و اندوختن ثروت از راههاى غيرمشروع شد . به قول شاردن ( ج 4 ، ص 131 ) ، زين و يراق اسبان و اشخاص متمكن ، جواهرنشان و زرين و سيمين بود . در حرم ، عطريات سيل‌وار به مصرف مىرسيد . » « 1 » معير الممالك : معير ، در دستگاه حكومت صفوى ، به ضرب مسكوكات نظارت عاليه داشت . ضرابىباشى نيز مقام مهمى بود ولى معير الممالك به اورياست داشت . تثبيت پول رايج كارى بسيار فنى و دقيق بود ، زيرا از يك‌طرف نظر اين بود كه حتى المقدور بيشتر سود برده شود و از طرف ديگر تنزل جنس پول ، از قيمت آن در بازار مىكاست و حتى موجب بروز اغتشاش مىگشت . معيرباشى ، در سراسر ايران نمايندگانى داشت كه بر توليد فلزات پربها نظارت داشته باشند . زرگرباشى نيز حقوقى مشابه اين ، در زرگرخانه داشت . تذكرة الملوك مىگويد : وى ( زرگرباشى ) مبالغى بعنوان عوارض ، از جهت رفت در جواهرات موجود در بازار اصفهان دريافت مىداشت . زرگرباشى ، بر كليهء امورى كه در زرگرخانه جريان داشت بازرسى ، و بهاى جواهرات را تعيين مىكرد و همهء جوهريان و زرگران اصفهان را تحت‌نظر داشت . از جواهراتى كه به دربار فروخته مىشد ، دو درصد حقوق مىگرفت و از آنچه در شهر معامله مىگشت يك درصد . منبع درآمد سرشار وى از حقوقى بود كه معادل دو درصد از كليهء زروسيمى كه از كشور خارج يا به كشور داخل مىشد اخذ مىكرد . زرگرباشى آزادانه ، حق داشت به كاخ درآيد . « 2 » مراحل ضرب سكه : در ابتدا ضرب سكه چنين بود كه از ديگ ، فلز مذاب را در قالبهاى بلند مىريختند تا به صورت شمش درآيد . سپس اين شمشها را با قيچى مخصوص فلزبرى ،

--> ( 1 ) . سياست و اقتصاد صفوى ، پيشين . ص 215 - 207 ( به تناوب و اختصار ) . ( 2 ) . ر ك : سازمان ادارى حكومت صفوى ، پيشين . ص 111 - 110 .