تابع خود ، موفق گرديد چشم و گوشها و مأمورين ديوانى و نظامى را براى اداره و نظارت در وضع عمومى شاهنشاهى ، به اطراف و اقطار كشور گسيل دارد و مانع ستمگرى و تجاوز زورمندان و مأمورين محلى گردد . همين عامل ، يعنى امنيت و عدالت نسبى ، به شكفتگى اقتصاديات و رشد كشاورزى و صنايع دستى كمك كرد . دخول وزنه‌ها و مقياسها و رواج سكه در سراسر شاهنشاهى هخامنشى ، موجب تشويق تجارت خارجى گرديد . گيرشمن مىنويسد : سكهء كوچك سيمين قبلا در قرن هفتم پديد آمده بود . اما دستگاه حقيقى مسكوكات ، مركب از دو فلز طلا و نقره ، توسط كرزوس « 1 » در لوديا ( ليدى ) رواج يافته بود ، و آن بسرعت در آسياى صغير رايج گرديد ، و توسط داريوش در شاهنشاهى وى پذيرفته شد . الواح تخت‌جمشيد - كه بخشى از آنها اسناد تأديهء حقوق كارگرانى است كه در ساختمان قصر كار مىكردند - نشان مىدهد كه سابقا مزد به صورت اجناس از قبيل گوشت ، جو ، گندم ، شراب و غيره پرداخته مىشد . در زمان خشايارشا ، هنوز دوسوم مزد را جنس ، و يك‌سوم را پول مىدادند . بعدها ، در زمان همين پادشاه ، مزد جنسى فقط به يك‌سوم تقليل يافت . بنابراين ، تقريبا نيم‌قرن لازم بود بگذرد تا سكه جانشين محصول گردد و طرز جديد غلبه كند ؛ هرچند از اوايل بعضى معاملات تماما با پول صورت مىگرفته است . در همهء ممالك ، به كارهاى عام المنفعه - كه استعداد توليدى را افزون مىكرد - اقدام نمودند . حفر قنوات زيرزمينى ، كه در نجد ايران و بعضى نواحى كم‌آب داراى اهميت اساسى است ، كارى است كه در زمان شاهان هخامنشى تحقق يافت . بايد قبول كرد كه در آن زمان ، در شاهنشاهى به خشك كردن باتلاقها مىپرداختند ، زيرا يونانيان اين كار را در همان عصر انجام مىدادند . فلاحت توسعه يافت و بر اثر جنگها ، خارجيان نباتات سودمند ايران را شناختند و در كشور خود كاشتند ؛ از جمله اسپست ( خوراك اسب ) را شناختند و در چين و ديگر كشورها كاشتند . در نتيجهء همين آمدورفت‌ها ، خروس ، كبوتر سفيد و طاوس - كه بومى آسيا بود - به اروپا راه يافت . داريوش شخصا به كاشت درختان و غرس انواع جديد علاقه‌مند بود . نامه‌اى قابل توجه از او در دست است كه به حاكم گداتس « 2 » فرستاده شده است . وى ، در اين نامه ، دستور مىدهد كه در آسياى صغير و روسيه ، گياهان و درختان شرقى را بكارند . شاه مىنويسد : « من نيت شما را در بهبود بخشيدن كشورم بوسيلهء انتقال و كاشت درختان ميوه‌دار در آن سوى فرات ، در بخش علياى آسيا ، تقدير مىكنم . . . » اين نامه سياست اقتصادى دولت را در توسعهء فعاليتهاى كشاورزى نشان مىدهد . در نتيجهء ادامهء اين سياست در دمشق ، مو و در حلب ، پسته كاشته شد ؛ و كنجد را به مصر و برنج را به بين النهرين بردند . ايرانيان كه چنين علاقه‌اى به كشت و زرع نشان مىدادند ، نمىتوانستند از مسألهء مهم استفاده از جنگلها غافل بمانند ؛ از انواع چوب در ساختمان منازل ، ساختن كشتيها ، گردونه‌هاى جنگى ، ارابه‌هاى حمل‌ونقل و جز اينها استفاده مىكردند . در قلمرو شاهنشاهى ، عدهء زيادى به استخراج فلزاتى از نوع مس ، آهن ، قلع ، نقره و طلا ،

--> ( 1 ) . Cresus پادشاه لوديا . ( 2 ) . Godates