فرو مىرود و تبديل به لجنزارهاى غيرقابل عبور مىشود . » « 1 » سازمان خانه‌هاى شهرى « خانه‌هاى اعيان و اشراف داراى دو دستگاه عمارت متصل به‌هم است كه يكى را بيرونى و ديگرى را اندرونى مىگويند . صاحب‌خانه مراجعين و مهمانان را در عمارت بيرونى پذيرايى مىكند و عمارت اندرون به زنان او اختصاص دارد . عمارت بيرونى داراى تالار پذيرايى و اتاق ناهارخورى و اتاقهاى ديگرى است كه مهمانان شب در آنها مىخوابند . چندى است كه ايرانيان از اروپاييان تقليد كرده و عمارت بيرونى را بسبك اروپايى مىسازند . اروپاييان مقيم ايران ، از اوضاع اندرونها اطلاعى ندارند ، فقط دكترها ممكن است گاهى برحسب لزوم ، به آنجاها بروند . غالبا پيرمرد دربانى كه او را « قاپوچى » مىگويند ، نزديك در اندرون ايستاده است . قاپوچى اندرون شاهزادگان و اشراف ، چماق نقره‌اى هم در دست دارد و اگر صاحب‌خانه دكتر يا شخص ديگرى را به اندرون احضار كرده باشد ، دربان ورود او را خبر مىدهد . در اين موقع ، درهاى اتاقها بسته مىشود و پرده‌ها را مىكشند و بعد ، خواجه با خدمتگارى مىآيد ، و تازه‌وارد را به اندرون راهنمايى مىكند . در حرم شاهزادگان ، چند نفر خواجه در تحت امر يك نفر ، كه موسوم است به خواجه‌باشى ، مشغول خدمت هستند . خواجه‌باشى در اندرون ، فرمانروايى دارد و در مواقع لازم ، به خدمتكاران درشتى مىكند ، ولى نسبت به بانوان حرم هميشه اظهار كوچكى و فروتنى مىكند . » « 2 » ساختمان خانه : هانرى رنه دالمانى ، كه در اواخر عهد قاجاريه به ايران آمده است ، مىنويسد كه در ايران ، مانند اروپا ، ساختن خانه‌ها را بمقاطعه نمىدهند بلكه انجام اين كار را از معمار مىخواهند . او بكمك فروشندگان مواد ساختمانى و با گرفتن مبلغى از بناها و كارگران ، بيشتر به فكر مداخل شخصى است و سعى مىكند كه حتى الامكان كار ساختمان به طول بينجامد . پس از پى كنى ، آن را با قلوه‌سنگهاى مخلوط به گل و آهك پر مىكنند . سنگها و آجرهاى بدنهء ديوار را با دقت به كار مىبرند و داخل ديوار را با پاره‌سنگ و پاره‌آجر مخلوط به گل پر مىكنند . ضخامت ديوار 5 / 1 متر يا دو متر است . طاق زيرزمينها را با آجر مىزنند و احتياجى به تيروتخته ندارد ، اما ديوارهاى عمارت را غالبا با خشت خام بالا مىبرند ولى نماى آنها آجرى است . فقرا تمام عمارت را با خشت و گل مىسازند و براى صرفه‌جويى ، از خاك سطح خانه استفاده مى - كنند . در نتيجه ، خانه‌ها گود و مرطوب مىشود . در كاخهاى اعيان ، درون تالارها را با گچبريها و تابلوها زينت مىدهند . در تمام اتاقها ، طاقچه‌ها و رفهايى درست مىكنند كه ارتفاع آنها يك متر و عرض كف آنها 30 الى 40 سانتيمتر است . كف طاقچه‌ها را با پارچه‌هاى ابريشمى مىپوشانند و روى آن را با شمعدانهاى بلور ( جار ) و ظروف زيبا مىآرايند . بهترين آرايش خانه آيينه‌كارى است به اين ترتيب كه در بدنهء ديوار آيينه‌هاى كوچك و بزرگ قرار مىدهند . « 3 » مساكن مردم : در تاريخ كاشان ، به مختصات مساكن و منازل مردم در عهد ناصر الدين -

--> ( 1 ) . همان . ص 250 . ( 2 ) . سفرنامه از خراسان تا بختيارى ، پيشين . ص 146 - 144 . ( 3 ) . ر ك : همان . ص 150 - 147 .