لطف اللّه و عالى قاپو بوجود آورد . شاه عباس با ساختن چهارباغ ، معبر زيبايى براى پايتخت خود ايجاد كرد . بجاى راههاى درشكه‌رو در زمان حاضر ، گردشگاههايى در دو طرف چهارباغ ساخت و در وسط آن ، جويى كه در فواصل معين داراى حوضچه بود روان كرد . در اين حوضچه‌ها فواره‌هايى قرار داشت كه در گرماى تابستان سايه‌هاى مطلوبى مىانداخت . « فراير » كه در سال 1677 در اصفهان بود ، مىنويسد : « در شب ، تمام اعيان اصفهان به چهارباغ مىآمدند و هواخورى مىكردند و با عدهء زيادى از ملتزمان خود ، در اطراف مىگشتند و با يكديگر در شكوه و جلال و سخا و بخشندگى رقابت مىكردند . » اللّه وردى خان ، فرماندهء نظامى معروف ، پل معظمى بر روى رودخانه در قسمت جنوبى چهارباغ ، ساخت و به اين ترتيب ، اين محوطه را در مسير باغ بزرگ هزار جريب ، در قسمت جنوبى زاينده - رود ، قرار داد . شاه عباس براى ترقى تجارت اصفهان نه فقط بازارهاى موجود را وسيع كرد بلكه بازور ، شش هزار نفر ارمنى را از جلفا ، واقع در شمال ايران ، كوچ داد و آنها را در جنوب و جنوب غربى پايتخت ساكن كرد و به اين ناحيه نام جلفاى نو داده شد . به اين مردم ساعى و تجارت‌پيشه ، امتيازات زيادى چون ، آزادى مذهب و ساختن كليسا و انتخاب رئيس شهردارى اعطا كرد . شاه عباس دوم نيز با ايجاد پل خواجو و قصر سعادت‌آباد و گردشگاه و شايد تالار اشرف ، به زيبايى شهر افزود . اروپاييهايى كه به اصفهان سفر مىكردند يا در آنجا مقيم مىشدند ، بطور كلى ، عمارت زيبا و طرح اصفهان را مىستودند ولى بعضى از آنها از كوچه‌هاى تنگ و تاريك و پرپيچ‌وخم و ناهموار و كثيف آن سخن بميان آورده‌اند . گذشته از اين كوچه‌ها ، سوراخها و دست - اندازهاى خطرناكى بود كه در شب نمىشد از آنها به آسانى گذشت . اگرچه كوچه‌هاى اصفهان چنان كه بايد ، نبود ولى از طرف ديگر ، منازل بسيار تميز و با شكوهى در آن ديده مىشد . دربارهء جمعيت اصفهان در قرن هفدهم ميلادى يا ربع اول قرن هجدهم ، اطلاعات دقيقى در دست نداريم . شاردن مىنويسد كه در زمان وى ، بعضيها جمعيت اصفهان را در حدود 000 ، 100 ، 1 مىدانستند ولى بعضيها آن را بيش از 600 هزار نفر تخمين نمىزدند . شاردن با آنكه رقمى بدست نمىدهد ولى معتقد است كه جمعيت اصفهان به اندازهء لندن در آن عهد ، بوده است ؛ يعنى شهرى كه بيش از ساير شهرهاى اروپا جمعيت دارد ؛ و چون هردو شهر را خوب مىشناخت ، قضاوت او درست به نظر مىآيد . از آنجا كه مىدانيم لندن در اواخر قرن هفدهم 670 هزار نفر جمعيت داشت ، شايد بتوان گفت كه جمعيت اصفهان در حدود 650 هزار نفر بود ( شامل 30 هزار نفر اهالى جلفا ) . در يك قرن ، جمعيت اصفهان هشت برابر شده بود . نظر به اين‌كه جمعيت شهر در آن‌وقت ، سه برابر ساكنان امروزى آن بود ، ساختمانهاى فراوان نيز در آن وجود داشت . فراير مىنويسد : « اصفهان و جلفا وسيعتر از لندن و سوث و ارك و نواحى مجاور آنهاست ، ولى با اين فرق كه در اكثر جاهاى آن باغ وجود دارد . » در ازمنهء قديم ، اصفهان دوازده دروازه داشت ، ولى وقتى شاردن در آنجا زندگى مىكرد ، شمارهء آنها به هشت دروازه تقليل يافته بود . دروازه‌هاى شهر از اين قرار بودند : جوباره ( يا عباس )