تمام ميوه‌ها و مواد غذايى از داخلهء ايران يا بين النهرين بوسيلهء راههاى دريايى به بندر سيراف مىرسيد و نيز كالاهاى متنوع خارجى نظير عنبر ، صبر زرد ، آبنوس ، عاج ، صندل ، نخست در سيراف انبار و متمركز مىشد و سپس از آنجا به بغداد و ديگر نقاط عالم فرستاده مىشد . علاوه بر اين ، مقدار زيادى برنج و صمغ و لاك براى بستن و مهر و موم كردن نامه‌ها و پاكتها وارد بندر سيراف مىشد . اهالى اين بندر در نجابت و پاكدامنى معروف بودند و بسته‌هاى كالاهاى چرم پلنگ بربرى ( شتر گاو پلنگ ) كه پارسيان از آن موزه مىساختند از زنگبار به سيراف مىرسيد ، چندان‌كه پلنگ بربرى ، معروف شد به « سيرافى » ، و لفظ زرافه معرب آن است و Girafe شكل فرنگى زرافه است . مال التجاره‌هايى كه مهر و امضاى بازرگانان سيراف را داشت به سهولت در شهرهاى دور - دست دادوستد مىشد . در آثار زردشتى قرن نهم ميلادى ، سيراف مركز عالم دانسته شده ، درست مانند شهر بابل ( تيسفون ) كه در اسناد زردشتى قديمتر مركز عالم دانسته آمده است . از اواخر قرن دهم ، ارزش اقتصادى بندر سيراف رو به نقصان نهاد ، و جزيرهء كيش جانشين آن گرديد و اين وضع تا قرن يازدهم دوام يافت . از اواخر اين قرن ، مردم اين ناحيه كه بر اثر زلزله‌هاى پىدرپى در سالهاى 978 - 976 ميلادى خرابى و خسران فراوان ديده بودند ، بندر سيراف را تخليه كردند و در جزيرهء كيش سكنا گزيدند . اين جزيره روى تخته سنگ بزرگى در مقابل سيراف قرار گرفته بود . اين شهر بندرى مهم بود . سوداگران عدن كه ايرانيان مهاجر و فرارى از ستم حكمداران ايران بودند ، از رهبران خود كه رؤساى اسماعيليان يمن ( 1173 - 1125 ) بودند ، و سپس از رسوليان ( 1454 - 1228 ) فرمانبردارى كردند و مناسبات خود را با ايوبيها و مماليك مصر و هند و كشورهاى شرق دور حفظ كردند . سوداگران كيش و عدن ، مانند قرامطه ، تمايلات دموكراتيك و پيشرفته‌اى داشتند و در تمام دنياى آن روز ، از بركت ثروت و قدرت دريايى فراوانى كه در اختيار داشتند ، مورد احترام بودند . اين دو جمهورى غالبا در اقيانوسها و درياهايى كه بين عربستان ، هند و حتى چين قرار داشت ، با يكديگر مبارزه و زدوخورد مىكردند . از قرن دهم ميلادى كه عالم اسلام بين دو خليفه تقسيم گرديد ، و بين دو منطقهء دجله و نيل جدايى افتاد ، قدرت و نيروى دريايى نيز بين دو قطب متخاصم كه در خليج فارس و بحر احمر متمركز بودند تقسيم گرديد . از جمله كتابهاى مربوط به كشتيرانى كه وضع آمدورفت نيروى دريايى اين دوره را شرح مىدهد « رهنامهء بحرى » است كه احمد بن ماجد در حدود سال 1497 نوشته ، و ديگر « رهنامهء بحرى » كه سليمان مهرى نگاشته و قسمتى از آن مأخوذ از رهنامه‌هاى دريانوردان سيرافى است كه در طى قرن ده ، يازده و دوازده به رشتهء تحرير درآمده است . قهرمانان دريايى عصر درخشان آل بويه ، ابن كهلان در حدود 864 ، و ابن آبان در حدود سال 900 ، و ابن شادان در حدود سال 950 كه از ناخدايان معروف سيراف بودند ، گرگ دريا يا « اسد البحر » لقب داشتند ، و مقام آنها در علم درياگذارى و تجارت ، نظير مقام بو نصر فارابى و بو على سينا در حكمت بود . ناخدايان قرون وسطى آثار آنها را از برمىدانستند . بعضى از محققين كه از جنبشهاى اقتصادى و فعاليت دريانوردان اين منطقه از اواخر قرن هشتم تا پايان قرن سيزدهم اطلاعى نداشتند ، به كلى منكر جنب‌وجوش و فعاليتى كه در طى