مرتضى راوندى
595
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
موعود ، اعضاى خود را نگاه داشته نگذارند بيرون روند . 5 . روز پيش يا همان روز واقعه به موقع مقتضى ، قزاقانى با تبديل لباس و قيافهء ناشناس به مجلس و مسجد سپهسالار بروند و با شليك هوايى بهانهء بمباران مجلس را به دست بدهند ، سپس كسانى را كه مبادرت به دفاع نمايند ، بكشند . 6 . عمليترين تدابير اتخاذ شود كه مبادا ولو يك تن در سفارتخانههاى اروپايى ، بويژه سفارت انگليس پناهنده شود . 7 . همين كه كليهء تداركات مقدماتى ديده شد در روز معين ، مجلس و ساختمانهاى همجوار از بريگاد و توپخانهء قزاق محاصره و بمباران آغاز شود و هركه ايستادگى نمود كشته شود . 8 . پس از بمباران مجلس ، خانههاى مشروطهخواهان و نمايندگان سرشناس به سربازان و اوباش واگذار گردد كه تاراج نمايند . 9 . بازداشت يا تبعيد زعما و سران جامعه و نمايندگان و هواداران مشروطه بدون تأخير انجام گيرد . 10 . براى آرامش خيال مردم ، وعدهء گشايش مجلس داده شود . كلنل لياخوف ، از بيم اينكه مبادا سربازان ايرانى يا فرماندهان ايرانى در موقع بمباران مجلس از اين كار ، سر باز زنند ، اصرار ورزيد كه فرماندهى قوا با شخص او باشد . » « 206 » نامهء رؤساى بختيارى به سفراى خارجه در تهران « پس از به توپ بستن مجلس از طرف محمد على شاه ، استبداد صغير از 23 جمادى الاولى 1326 تا 27 جمادى الثانيهء 1327 ؛ يعنى تا تاريخ فتح تهران توسط مجاهدين به طول انجاميد . در اين فاصله مرحوم حاج عليقلى خان سردار اسعد از پاريس به اصفهان آمد و پس از مذاكره با ساير رؤساى ايل بختيارى و جلب موافقت آنان ، با همكارى صمصام - السلطنه ، به طرف تهران حركت كرد و ضمن نامهاى كه توسط وزيرمختار اطريش ، شيخ السفراء ، خطاب به عموم نمايندگان خارجى مقيم تهران فرستادند ، اعلام كردند كه در 14 جمادى الثانيهء 1324 نظر به استدعاى مردم ، مظفر الدين شاه با تشكيل مجلس و استقرار رژيم مشروطيت موافقت كرد و دستخط خود را به امضاى وليعهد نيز رسانيد ؛ ولى پارلمان جوان به تحريك مفسدين از كار بازماند . چون شاه قول داده است كه پس از 3 ماه با تجديد انتخابات موافقت كند ولى به وعدهء خود وفا نكرده است و از طرفى مفسدين از اعلام حقايق ، به شاه خوددارى مىكنند ما به نام مردم ، از نمايندگان بيغرض دولتهاى معظمه خواهش مىنماييم مقرر فرمايند هيچ قوهء نظامى [ بيگانه ] در خاك ايران داخل نشود و موافق مسلك بيطرفانه ، هيچطور مداخله را جايز ندانند . و باز توضيح مىنماييم كه بدون هيچ ترديدى حركت مىكنيم ؛ و مسلم بدانيد كه ملت آنچه اقدامات مىكند براى استرداد حقوق حقهء خود و استقلال مملكت است . على قلى سردار اسعد ، نجفقلى صمصام السلطنه » « 207 »
--> ( 206 ) . انقلاب ايران ، پيشين ، ص 234 به بعد ( به اختصار ) . ( 207 ) . تلخيص از : مجلهء يادگار ، سال پنجم ، شماره 3 ، ص 6 به بعد .