چه تدبير كنم ، ولى اكنون بيمى ندارم چه سلطان محمود پادشاهى عاقل است و مىداند كه كسى از عاقبت جنگ آگاه نيست ؛ اگر به جنگ من درآيد و مرا مغلوب كند كار بزرگى نكرده است كه به زن بيوه‌اى غالب شده است و اما اگر شكست يابد اين ننگ تا قيامت بر نام وى بماند كه از بيوه زنى شكست خورده است . » سيده با اين جواب عاقلانه حيطهء قدرت خود را از تجاوز قواى محمود در امان داشت . اراضى بالنسبه وسيعى كه فرزندان بويه به كف آوردند ، از آغاز امر هم دولت واحد و متمركزى را تشكيل نمىداد و پس از مرگ آنها قطعه‌قطعه شد و ميان بازماندگان آنها تقسيم گرديد ؛ هريك از آنها در منطقهء قدرت خود به استقلال زندگى مىكردند . عضد الدوله در مدتى كوتاه متصرفات اعضاى خاندان بويه را به حيطهء نفوذ خود افزود و چون او درگذشت ، بار ديگر جنگهاى خانگى بين فرزندان او درگرفت . مورخان قرون وسطى عضد الدوله را مظهر و نمونهء يك شاه واقعى دانسته‌اند و از اينكه شخصا به جزئيات امور مملكت رسيدگى مىكرد ، مدحش مىگويند و « برنامهء كار روزانهء وى را چنين نقل مىكنند : عضد الدوله صبح زود از خواب برمىخاست ، به گرمابه مىرفت ، لباس مىپوشيد و پس از اداى نماز بار مىداد . هنگام بار به تفصيل از وزير مىپرسيد كه براى اجراى اوامر او چه اقدامى به عمل آمده است و كارهاى جارى از چه قرار است . پس از وزير خزانه‌دار بار مىيافت ، و سپس نوبت به نامه‌هاى رسيده از حكام اطراف كشور ، يعنى رسيدگى به پست دولتى مىرسيد ، منشى مخصوص گزارشها را مىگشود و تصميم امير را دربارهء هريك يادداشت مىكرد . عضد الدوله پس از ناهار بار ديگر به امور دولتى مىپرداخت . او پايتخت خويش شيراز را وسعت داد و به تزيين آن همت گماشت و كاخى زيبا ، كه سيصد و شصت اتاق داشت ، براى خود ساخت . در اين كاخ تالارى بزرگ به كتابخانه اختصاص داده شده بود . اين كتابخانه مىتوانست با كتابخانهء سامانيان در بخارا ، كه در تذكرهء حيات ابن سينا از آن سخن رفته است ، رقابت كند ؛ به گفتهء مقدسى عضد الدوله تمام كتب معروف آن روز را در تمام رشته‌هاى علوم گرد آورد . كتابها مانند كتابخانهء بخارا در صندوقها حفظ نمىشدند بلكه در طاقچه‌هاى مخصوصى ، كه به قامت آدمى و عرض دو ذرع بود ، نگاهدارى مىشدند ؛ اين طاقچه‌ها در امتداد ديوارهاى تالار قرار داشتند . . . در هريك از اين اتاقكهاى چوبى كتب رشته‌اى واحد از علوم قرار داشتند . گاهى براى هررشته چند اتاقك بود . . . عضد الدوله براى تزيين بغداد و بيمارستان آن ، كه در حكم دانشكدهء پزشكى بود ، سعى وافى مبذول داشت . به امر او سدى بر رود كر احداث كردند . وى از تعصبات دينى برى بود ، شاعران و فيلسوفان و دانشمندان ملل و نحل مختلف از حمايت او برخوردار بودند ، وزير مسيحى او ، ناصر بن هارون ، كليساها و صومعه‌هاى مسيحى را احيا كرد . » « 102 »

--> ( 102 ) . تاريخ ايران از دوران باستان تا پايان سدهء هجدهم ، پيشين ، ص 281 به بعد ( به اختصار ) .