دوران خود بودند هر روز براى حكومتهاى محلى دردسر جديدى ايجاد مىكردند . محمد بن - زيد در جريان جنگ با لشكريان اسمعيل سامانى تير خورد و كشته شد و مدتى طبرستان در دست عمال اسمعيل سامانى بود . در همين ايام ، مردى دلاور و كاردان از خاندان علويان به نام حسن - بن على ملقب به ناصر كبير در گيلان و ديلمان به دعوت مشغول بود و عدهء زيادى به او روى آورده بودند . در اين موقع ، محمد بن هارون ، از دشمنان اسمعيل سامانى به ناصر كبير دست بيعت داد . و اين دو سردار به كمك بزرگان گيلان به طبرستان حمله كردند و قريب هفت هزار نفر سپاهيان سامانى را كشتند ، ولى دوران فرمانروايى علويان كوتاه بود و بار ديگر لشكريان سامانى به طبرستان دست يافتند . ولى حسن بن على كه به علت ثقل سامعه به اطروش ( كر ) معروف شده بود ، به جمع - آورى قوا پرداخت . وى از شورش روستاييان استفاده كرد و در كرانهء جنوبى درياى خزر بار ديگر دولت مستقل و شيعهء علويان را تأسيس كرد . اين دولت بر گيلان و ديلم مسلط بود . دولت سامانى ، كه دولت صفاريان را سرنگون و خراسان را متصرف شده بود ، پس از مرگ حسن بن زيد موفق شد موقتا طبرستان را تصرف كند ( 288 ه . ) . اعضاى خاندان علويان و شيعيانى كه هواخواه ايشان بودند ، ناگزير به بيغوله‌هاى جنگلى كوهستانهاى جبال البرز گريخته پنهان شدند . تضييقات حاكم سامانى باعث يك شورش روستايى نوين گشت كه نه تنها عليه دولت سامانى بلكه متوجه فئودالهاى محلى ، كه از آن دولت پشتيبانى مىكردند ، نيز بود ( 301 ه . ) حسن بن على ملقب به « اطروش » كه مردى جدى و فصيح بود ، اين شورش را رهبرى مىنمود . حسن كوشيد تا به اين قيام رنگ تشيع بدهد ، وى روستاييانى را كه فئودالها و دهقانان محلى را بيرون كرده اراضى ايشان را اشغال مىنمودند ، تشويق مىكرد . ابو ريحان بيرونى ، عالم شهير قرن نهم ، كه عالم به تمام معارف زمان خويش بود ، ولى در مسائل اجتماعى از نظر فئودالها دفاع مىكرد ، با لحنى عصبانى مىنويسد كه دهقانان را شاه ايران باستان فريدون ( اساطيرى ) مستقر ساخت و اكنون حسن اطروش مىخواهد آنان را بر كنار كند تا هر عاصيى نيز مانند « مردم محترم » صاحب زمين شود . در اين ايام ، مبارزهء روسيان كه با قايقهاى خود به كرانه‌هاى درياى خزر آمده و با سامانيان جنگ مىكردند ، موجب تسهيل مبارزهء شورشيان طبرستانى شد ، و آنها توانستند لشكر سامانيان را از قلمرو طبرستان بيرون كنند . دولت علويان در طبرستان و گيلان و ديلم احياء شد . منابع ما مىگويد كه مردم تا آن روزگاران ، حاكم عادلى چون حسن اطروش نديده بودند . حسن اطروش از سال 301 تا 305 ه . حكومت كرد . به احتمال قوى دولت علويان به مرور به يك امارت فئودالى مبدل شد و تا سال 316 ه . برپا بود ، و آخرين فرد اين خاندان ، حسن بن قاسم ملقب به داعى صغير است . وى سالها با مدعيان خود از جمله نصر بن احمد سامانى دست و پنجه نرم كرد و سرانجام