بيش از هرچيز در انديشهء منافع كشاورزان بود . غالبا ميان اهالى بر سر استفاده از آب ، براى شرب مصنوعى اراضى ، نزاع برپا مىشد . در كتب قانونگذاران و فقيهان اسلامى در اين باره دستورى وجود نداشت ؛ بدين‌سبب عبد اللّه ، فقيهان خراسان را دعوت كرد و دستور داد با شركت برخى از فقهاى عراق ، قواعدى براى استفاده از آب تدوين كنند . ايشان كتابى به نام كتاب القنيه ( يعنى كتاب دربارهء جويها ) تنظيم كردند كه بعد از گذشت دو قرن در زمان گرديزى نيز در حل و فصل اين گونه امور به كار مىرفته . در فرمانى كه عبد اللّه به مأموران نوشته دستور داده است كه از منافع برزگران دفاع كنند - بدين شرح : « خداوند ما را به دستان ايشان غذا مىدهد ، و با دهانهاى ايشان درودمان مىفرستد و از ايذاء ايشان منعمان مىكند . » حسن توجه عبد اللّه به طبقات پايين باعث شد كه وى فكر تعليمات عمومى را پيش كشد و نظر خويش را در سخنان زيرين به وضوح بيان نمايد : « دانش را بايد در دسترس شايستگان و ناشايستگان گذارد . دانش خود مىتواند از خويشتن دفاع كند و از ناشايستگان بگريزد . » واقعا در آن روزگار حتى كودكان فقيرترين روستاييان به شهرها روى مىآوردند تا تحصيل دانش كنند و من جمله دو برادر خرغونى از دهكدهء خرغون با پولى كه از پشم‌ريسى مادرشان تأمين مىشد ، در ظرف سه سال به كسب علوم پرداختند . عبد اللّه در عصرى زندگى مىكرد كه خردگرايى با روش عقلى و منطقى حكمفرما بود ، و گمان نمىرود كه از كلمهء دانش فقط شريعت اسلامى را درك مىكردند . خود عبد اللّه و پدرش شاعر مشهور بوده ، برادرزادهء او ، منصور بن - طلحه ، حاكم مرو و آمل و خوارزم ، كتب فلسفى تأليف مىكرد ، و عبد اللّه او را خرد طاهريان مىخوانده و به وجود وى مىباليده است . « 39 » « در همان ايام كه طاهريان در خراسان حكومت و فرمانروايى داشتند ، ايرانيان در نقاط ديگر نيز به قيامهاى مردانه بر ضد خلفاى عباسى دست زدند كه اگرچه هيچيك به نتيجهء قطعى نرسيد ، ولى در ضعيف كردن حكومت مركزى عرب و ايجاد مقدمات استقلال بقيهء نواحى ايران مؤثر بود . از آن جمله است : 1 . قيام بابك به سال 201 در آذربايجان صورت گرفت . . . او در قيام دينى خود ، كه على الظاهر دنباله‌اى از دين مزدك بود ، قصد ملى داشت . به همين جهت ، با اعراب و مسلمين كينه‌اى سخت مىورزيد و عدهء مقتولين از مسلمين را به دست پيروان او تا يك ميليون تن هم نگاشته‌اند . بابك پس از سالها مبارزه و كوشش در سال 223 به دست افشين سردار ايرانى معتصم از ميان رفت . 2 . قيام مازيار بن قارن در مازندران كه به سال 224 اتفاق افتاد . قيام اين مرد كه بر ضد معتصم بود با اظهار مخالفت شديد با اسلام و برانداختن آن از سراسر طبرستان و تجديد رسوم

--> ( 39 ) . و . بارتولد ، تركستان نامه ، ترجمهء كريم كشاورز ، ص 462 .