پس از مرگ ابو مسلم ، نفوذ معنوى او همچنان در اذهان و افكار مردم باقى بود . بعضى او را امام به حق و برخى وى را از اخلاف زردشت خواندند . عده‌اى مىگفتند ابو مسلم نمرده و دير يا زود رجعت مىكند و سراسر جهان را به نور عدل‌وداد خواهد آراست . خرميان و ساير فرقه‌هايى كه پس از مرگ ابو مسلم به وجود آمدند جملگى از ابو مسلم به احترام نام مىبرند و پيروزى و موفقيت عباسيان را مرهون كفايت ابو مسلم مىدانند . براون مىنويسد : به نيروى شمشير ايرانيان بود كه خاندان عباسى از ميدان كارزار مظفر و منصور بيرون آمد ، و بىسبب نيست كه ابو ريحان بيرونى عباسيان را خراسانى مىنامد و آن سلسله را سلسلهء خلفاى شرقى مىخواند . به حقيقت ، مىتوان گفت انتقام قادسيه و نهاوند در كنار رود زاب گرفته شد . سقوط بنى اميه پايان عصرى است كه عصر خالص عرب مىتوان دانست . اشتباهات سياسى ابو مسلم ابو مسلم با همهء دلاوريها و شجاعتهايى كه از خود نشان مىداد ، در شدت عمل و كشتار كم‌نظير بود . وى مخالفتهايى را كه با خلافت بنى عباس مىشد ، حتى اگر از طرف شيعهء على بن ابيطالب بود ، به‌سختى درهم مىشكست . نمونهء آن ، مقابلهء اوست با شريك بن شيخ المهدى كه در بخارا مردى مبارز بود ، و مذهب شيعه داشتى و مردمان را دعوت كردى به خلافت فرزندان امير المؤمنين على ، رضى اللّه عنه ، و گفتى ما از رنج مروانيان اكنون خلاصى يافتيم ، ما را رنج آل عباس نمىبايد . فرزندان پيغمبر بايد كه خليفهء پيغمبر بود . خلقى عظيم بر وى گرد آمدند و امير بخارا . . . و امير خوارزم . . . با وى بيعت كردند . . . « 19 » چون ابو مسلم از جريان اين نهضت باخبر شد ، با سختى و شدتى تمام به مبارزهء آنان برخاست و سرانجام آن جمع را از پاى درآورد ، در حالى كه اين عمل ابو مسلم ، به مصلحت ايرانيان نبود بلكه فقط به مصلحت عباسيان بود . شرح مبارزات اين مرد به قلم نرشخى در تاريخ بخارا آمده است . ديگر از اشتباهات ابو مسلم عدم توجه او به احوال بردگان بود . او با تمام هوشمندى تحت تأثير انديشه‌هاى ارتجاعى عصر خود ، بين بردگان و روستاييان و ديگر طبقات مردم فرق مىگذاشت و حاضر نبود چون مختار ثقفى از اين نيروى بزرگ چنان كه بايد استفاده كند . پس از آنكه ابو مسلم در ماهوان ، مركز فرمانروايى خود ، استقرار يافت و ديوانهايى براى حسن جريان امور تشكيل داد و براى خروج‌كنندگان و دشمنان بنى اميه مواجب معين كرد ، نمايندگان بردگان نيز به ماهوان آمده اظهار داشتند كه تمام بردگان به امير ابو مسلم حسن توجه دارند و براى هرگونه يارى آماده‌اند . ابو مسلم نخست آنان را پذيرفت و خواست از نيروى ايشان استفاده كند ولى همين كه بردگان بسيار آغاز آمدن كردند ، دهقانان محل شكايت پيش ابو مسلم بردند

--> ( 19 ) . دكتر غلامحسين يوسفى ، ابو مسلم سردار خراسانى ، ص 43 .