اين نهضت مخفى استقبالى تمام مىكردند . » « 10 » سياست بنى عباس بنى عباس با اينكه در آغاز كار به مردم روى خوش نشان دادند و به نام انتقام خون شهدا ، بنى اميه را قتل عام كردند و قبر خلفا را شكافتند و به آتش سوختند ، ولى پس از چندى روش ظالمانهء بنى اميه را پيش گرفتند تا جايى كه « ابو حنيفه رئيس يكى از چهار مذهب اهل تسنن به زندان منصور رفت و شكنجه‌ها ديد ، و ابن حنبل يكى از سران چهار مذهب ، تازيانه خورد و امام ششم شيعهء اماميه پس از آزار و شكنجهء بسيار مسموم شد و درگذشت ، و علويين را دسته‌دسته گردن مىزدند يا زنده‌زنده دفن مىكردند و بالاى ديوار يا زير ابنيهء دولتى مىگذاشتند . » « 11 » به قول دكتر زرين‌كوب : عباسيان نه فقط بنى اميه را نابود و تباه كردند ، بلكه آل على و شيعهء آنها را نيز در همه‌جا از ميدان به در بردند . در حقيقت از نفوذ ياران و دعوتگران خويش نيز كه خلافت خود را مرهون زحمات آنها مىدانستند ، هيچ راضى نبودند و وجود آنها را هم براى خود موجب تهديد و خطر ، و دست‌كم ، مايهء دردسر مىشمردند . از اين‌رو به دست ابو مسلم و يارى او نه فقط سليمان بن كثير ، بلكه ابو سلمهء خلال را نيز كه وزير آل محمد خوانده مىشد و در مركز محبوبيتى تمام داشت ، از ميان بردند و بعد نوبت ابو مسلم رسيد كه نفوذ و قدرت او در خراسان و آوازهء جوانمردى و دلاورى او در همه‌جا خواب از چشم خليفه ربوده بود . « 12 » نخستين نهضتهاى مقاومت عليه اعراب از سال 38 هجرى در جنوب و از سال 41 هجرى در شرق ايران ، نهضتهاى مقاومت عليه اعراب آغاز گرديد ، منتها اين طغيانها ريشه‌دار نبود و با مقاومت وحشيانهء اعراب روبرو مىشد . يزيد بن مهلب پس از آنكه قيام مردم گرگان را فرونشاند ، براى آنكه مردم را بترساند ، فرمان داد از خون مردم آسيا را بگردانند . ولى اين عمل آتش عناد عمومى را تيزتر كرد و جنبشهاى مقاومت را خاموش ننمود . مختار موقعى در كوفه خروج كرد كه قريب 20 هزار تن از ايرانيان به يارى او برخاستند . ولى اين‌بار يعنى در سال 101 هجرى ، نهضت ايرانيان عليه اعراب ريشهء عميقترى داشت . غير از ايرانيان و ساير ملل عجم ، عده‌اى از اعراب پرهيزكار نيز با مخالفان بنى اميه همصدا بودند . طبرى مىگويد : « قحطبهء طائى ، از متنفذين عرب ، طى خطبه‌اى به مردم گفت : اى مردم خراسان ، اين مملكت از آن شما و يادگار اجداد و نياكان شماست . آنها به عدل و حسن سيرت همواره بر دشمن پيروز بودند ، و چون از راه عدل منحرف شدند خداوند ذليلترين اسم جهان ، يعنى عرب را بر آنان مسلط كرد . . . عرب نيز تا به عدالت حكمروايى داشت شايستهء حكومت بود ، ولى اكنون ، به راه ظلم مىرود و با خاندان رسول جور و ستمگرى مىنمايد .

--> ( 10 ) . تاريخ ايران بعد از اسلام ، پيشين ، ص 456 . ( 11 ) . شيعه در اسلام ، پيشين ، ص 27 . ( 12 ) . تاريخ ايران ، پيشين ، ص 468 .