و از كارهاى جابرانهء آنها بستن ماليات بر زمينهاى باير بود . پس از چندى خلفا براى راحتى خيال خود ماليات ايالات مختلف را در مقابل مبلغ معينى به عمال خود واگذار مىكردند و دست آنها را در چپاول مردم باز مىگذاشتند . طبرى ضمن توضيح مظالم اعراب در اخذ عوارض و تجاوز به حقوق مردم ، مىنويسد : « مردم به جان آمدند و برخاستند و جامه دريدند و باز كفر آوردند ، و مردم سند و بخارا از تازيان بازگشته و از نزديكان يارى خواستند . . . » رفتار خشونت‌آميز اعراب نه تنها مردم را از سيادت اعراب بيزار كرد بلكه جمعى از ايرانيان را از اسلام و مسلمانى نيز متنفر ساخت تا جايى كه : گذشته از اعراب ، ايرانيانى كه مسلمان شده بودند مورد نفرت و كينه مردم قرار گرفتند اين نفرت و كينه چنان بود كه حتى زنهايى از ايرانيان كه به عقد زناشويى عربان درآمده بودند ، ريش شوهران خود را گرفته از خانه بيرون مىآوردند و به دست مردم مىسپردند تا آنها را بكشند . چنان شد كه در همهء طبرستان عربان و مسلمانان يكسره برافتادند . « 9 » مواعيد عباسيان در چنين احوالى كه مردم خراسان و ماوراء النهر از مظالم عمال بنى اميه به جان آمده بودند ، مبلغين عباسيان نهانى و آشكارا به مردم مىگفتند كه اگر زمام امور به دست ما افتد ، از ميزان مالياتها مىكاهيم ، اصول بيگارى يا كار مجانى را از بين مىبريم ، مأمورين ناصالح و غارتگر را از كار بيكار مىكنيم و مىكوشيم تا ايرانيان از حقوق سياسى بهره‌مند شوند و در ادارهء امور كشور خود شركت جويند . البته عباسيان در تمام نويدهاى خود صادق نبودند ، آنها مىخواستند از عدم رضايت عمومى ، براى استقرار فرمانروايى خود استفاده كنند . عباسيان براى آنكه تمام شيعيان را با خود همداستان كنند مىگفتند كه خلافت متعلق به طايفهء بنى هاشم است ولى صريحا نمىگفتند كه كداميك از اعضاى اين خانواده بايد به خلافت برسد . به همين علت ، شيعيان و طرفداران آل على گمان مىكردند كه بنى عباس به نفع آنها تبليغ مىكنند و براساس اين فكر با آنها همكارى مىكردند . ولى چنان كه خواهيم ديد ، عباسيان صرفا به نفع خود كار مىكردند ، و هدف آنها تأمين منافع اكثريت مردم نبود . پس از روى كار آمدن عباسيان ، ايرانيان به زودى دريافتند كه اگر در گذشته غارتگران و اشراف محلى آنها را استثمار مىكردند ، اكنون بايد حاصل كار و كوشش خود را به متجاوزين عرب تسليم كنند . در نتيجهء اين مظالم ، طبقات محروم بيش از ديگر طبقات به يارى عباسيان شتافتند . « بسيارى از داعيان و ياران آل محمد كه پنهانى براى خاندان عباسى فعاليت و دعوت مىكردند ، از طبقهء پيشه‌وران و صنعتگران كم‌مايه بودند ؛ زين‌سازان ، كوزه‌گران ، آهنگران ، انارفروشان ، موزه‌دوزان ، بقالان ، سركه‌فروشان ، باقلافروشان ، برزگران و روستاييان و اين گونه طبقات از

--> ( 9 ) . ابن اسفنديار ، تاريخ طبرستان ، ج 1 ، ص 183 ، به نقل از : دو قرن سكوت ، پيشين ، ص 71 .