مرتضى راوندى

204

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

در قرون معاصر زير نفوذ خارجيان قرارگرفته و به جسد او لطمات زيادى وارد گرديده است ، به گفتهء ويل دورانت : روح آن به صورت ميراثى از معرفت و يادگارهاى عالى در نوع بشر پيوسته باقى خواهد ماند . كافى است به ياد بياوريم كه پيشرفتهاى نخستين در كشاورزى و استخراج معادن ، و صناعت و مهندسى از سرزمين مصر است ، و به‌گمان بيشتر ، اختراع شيشه و بافتن پارچهء كتانى و ساختن كاغذ و مركب و ساعت آبى و علم هندسه و حروف الفبا از كارهاى مصريان است . همين مصر است كه ساختن لباس و زينت‌آلات و اثاث خانه را بهبود بخشيده و اصلاحاتى را در اوضاع و احوال اجتماعى و شؤون زندگى سبب شده است و از لحاظ پيشرفت مفهوم حكومت ، و نگاهدارى نظم عمومى و سرشمارى و پست و تعليمات ابتدايى و متوسطه و حتى تعليمات فنى خاص براى تربيت كارمندان ادارى ، به اين سرزمين دين فراوان داريم . همين مردمند كه سبب پيشرفت هنر خطنويسى شده و ادبيات و علوم و طب را ترقى داده‌اند . تا آنجا كه مىدانيم مصريان براى نخستين‌بار تعريف و دستور آشكارى براى ضمير فردى و ضمير اجتماع وضع كرده‌اند ، و هم آنان نخستين منادى عدالت اجتماعى و نخستين مبلغ تك همسرى و يكتاپرستى و نخستين مقاله‌نويسى در فلسفهء اخلاق بوده‌اند . قوم يهود زندگى اقتصادى گوشهء جنوب شرقى درياى مديترانه ، يعنى سرزمينى كه امروز به نام فلسطين خوانده مىشود در روزگار قديم مركز تجمع و مهاجرت اقوام سامى مخصوصا كنعانيان و عبرانيان بود . قوم يهود در آغاز امر به حال شبانى در اين سرزمين زيست مىكرد و غالبا در طلب آب و مرتع مناسب تغيير محل مىداد . مالكيت زمين بين آنان اشتراكى بود ، گلهء گوسفند ثروت اصلى ايشان بود و از لبنيات و پشم آنها خوراك و پوشاك خود را تأمين مىكردند و بين مردم از جهات مختلف فرق محسوسى وجود نداشت . ولى اين وضع دوام نيافت ؛ قوم بنى اسرائيل پس از چندى در اثر ترقى وسايل توليدى ، به زراعت و شهرنشينى و تربيت حيوانات اهلى مشغول شدند ، زمينها را بين خود تقسيم كردند و آنها كه قدرت و نفوذ بيشترى داشتند املاك ديگران را در حيطهء اختيار خود درآوردند . در اين دوره فلسطين از بركت موقعيت مناسب جغرافيايى خود يكى از مراكز فعاليتهاى اقتصادى و بازرگانى دنياى قديم بود و انواع كالاهاى مصرى و محصولات بين النهرين از قبيل مفرغ ، مواد غذايى ، پارچه‌ها و جواهرات در بازارهاى فلسطين خريد و فروش مىشد . همين خصوصيات و رواج بازار و دادوستد سبب گرديد كه قوم يهود براى تنظيم حيات اجتماعى خود خط و كتابت را از بازرگانان فنيقى و آرامى فراگيرد و مانند مصريها روى اوراق پاپيروس مطالب مهم را يادداشت كند . پيشرفت فعاليتهاى اقتصادى و رواج بازرگانى سبب شد كه عده‌اى ثروت كلانى كسب كنند و آثار اختلاف طبقاتى و زندگى اشرافى در بين مردم آشكار شود . يهوديان كه در آغاز امر زندگى ساده و بىپيرايه‌اى داشتند پس‌ازآنكه ثروتمند شدند لباسهاى فاخر بر تن كردند و زنان ايشان كه از زيباترين زنان به‌شمار مىروند ، به‌گونه‌هاى خود غازه مىماليدند و به