دكتر گيرشمن مىنويسد : مادها ، از لحاظ هنرى ، مانند سكاييان و گيمريان مى - بايست سليقه‌اى براى ساختن اسلحه كاملا مزين ، ساز و برگ مزين اسبان ، ظروف مصنوع از فلزات گرانبها و جامه‌هايى كه با الوان مختلف قلابدوزى شده بود ، داشته باشند . صورت ظاهر مردم طبقهء سفلى را بايد از تصاويرى كه در نقوش برجستهء آشورى ديده مىشود ، قضاوت كرد . مردان داراى سبيل و ريشند ، پوست حيوانات بر جامهء خود افكنده‌اند ، كفش آنان بلند ، بندى و با پنجهء برگشته است . . . فقط چند اثر از يادگارهاى هنرى مادها باقى مانده است ، از قبيل شير عظيم همدان كه قسمت اعظم آن خراب شده ؛ و بعضى مقابر صخره‌اى كه يكى از آنها نزديك سرپل ، در دامنه‌هاى زاگرس و بقيه در كردستان مىباشند . اينها اصولا حجاريهايى هستند كه در كنار كوه كنده‌اند . « 101 » شاهك مادى با نمونهء دژخود - پايان قرن هشتم ق . م . درميان سكنهء ماد بردگان در شرايط دشوارترى زندگى مى - كردند : اگر سخن هرودت را باور كنيم ، در ماد . . . بردگان دولتى به اتفاق افراد آزاد در دهكده‌ها يا نقاط مسكونى مشترك زندگى مىكردند . مثلا فرزند « ميترادات » برده با پسر « ارتمبار » كه از بزرگان ماد و با وى هم‌دهكده بوده بازى مىكند . ارتمبار ، كسى بود كه به محضر پادشاه ماد راه داشت . . . هرودت وجود بردگان دامدار شاهى را در سرزمين ماد حدس مىزند . گذشته از اسناد بايگانى استخر ، گزنفون نيز از باغداران شاهى و ايجاد پاركهايى توسط هخامنشيان خبر مىدهد . وى مىگويد : هرجاكه او ( شاه پارس ) وارد مىشود و يا سرى مىزند مراقب است كه باغهاى به اصطلاح « بهشت » ايجاد گردد ولى رسم ايجاد اين بهشتها از ماديها مأخوذ گشته بود . كتسياس در تاريخ كورش دربارهء بردهء يكى از بزرگان ماد ، مهتر طويله و كودك او كه به غل و زنجير مقيد شده بود ، صحبت مىدارد و اين خود مىرساند كه در سرزمين ماد ، دستگاههاى اقتصادى بالنسبه بزرگى متعلق به بزرگان كه بر رنج بردگان مبتنى بود وجود داشت . . . همهء مؤلفان باستان به ثروت فوق العادهء بزرگان ماد اشاره كرده‌اند كه مستلزم وجود دستگاه اقتصادى كلان برده‌دارى بوده ؛ از ديگرسو بزرگان از كار بينوايان كه به ايشان التجا مىجستند استفاده مىكردند . « 102 »

--> ( 101 ) . ايران از آغاز تا اسلام ، پيشين ، ص 104 . ( 102 ) . تاريخ ماد ، ( حواشى ) پيشين ، ص 726 .