به گاوآهن بسته شده و آمادهء شخم مىباشد ، به‌دست آمده . اين مجسمه كه از سه هزار سال پيش در زيرخاك مانده شاهد گويايى است كه در عصر مفرغ ، در اين قسمت كوههاى البرز ، كشاورزى يك رشتهء مهم اقتصادى و وسيلهء معيشت اهالى بود . سرآرتوركيت « 92 » و دكتر ارنست هرتسفلد « 93 » مىنويسد كه : « فلات ايران از نخستين كشورهاى جهان است كه به كشت و زرع و پرورش دام پرداخته است . » « 94 » پس از مهاجرت و استقرار آرياها در فلات ايران ، كشاورزى و دامپرورى و مخصوصا تربيت اسب بيش‌ازپيش مورد توجه قرار گرفت . هرودت از چراگاههاى فراوان و اسبهاى پرخون و زيباى ماد سخن مىگويد . ظاهرا اسبهاى ماد به سرزمين بين النهرين و عربستان و مصر نيز صادر مىشد . در دورهء هخامنشيان كشاورزى بيشتر مورد توجه قرارگرفت . به قول هرودت « به امر كوروش 180 جوى آب در طرف راست و 180 جوى ديگر در طرف چپ كارون احداث كردند . » « 95 » زندگى اقتصادى تغيير وضع اجتماعى و اقتصادى و انتقال از جامعهء اشتراكى و متساوى الحقوق به جامعهء طبقاتى ، در تمام مناطق ماد ، يكسان و در زمان واحد صورت نگرفت . به عقيدهء دياكونوف ، در هزارهء دوم قبل از ميلاد در طرز توليد و بالنتيجه در زندگى اجتماعى ساكنان ماد غربى تغييرات مهمى پديد آمده است . در اين دوره نه تنها چرخ كوزه‌گرى در همه‌جا به كار افتاده و در نوع ظروف و تزيينات آنها دگرگونيهايى پديد آمده است بلكه مردم آن دوران به توليد مفرغ نيز آشنايى داشتند . پديد آمدن حصارهاى دفاعى در اطراف مناطق مسكون از زندگى ثابت اسكان يافته و افزايش نسبى ثروت حكايت مىكند . دامداران به تربيت دامهاى كوچك نظير خوك و بز و گوسفند بيش‌ازپيش اهميت مىدهند . در اين دوره نخستين تقسيم بزرگ اجتماعى كار صورت گرفت و قبايل شبان‌پيشه و زراعت‌پيشه پديد آمدند . از ديگرسو بعضى قبيله‌ها در توليد انواع گوناگون مواد خام ( مثلا فلزات ) و پيشه‌هاى گوناگون تخصص يافتند ، و اين تخصص بسته به ناحيهء سكونت ايشان فرق مىكرد . مثلا قبايل كوهستانى ناحيهء واقع ميان ماد و عيلام ( در لرستان كنونى ) چيره‌دستى فوق العاده‌اى در ساختن مصنوعات مفرغى به دست آوردند . « 96 » بطور كلى از اسناد تاريخى و اشيايى كه به‌دست آمده است به خوبى پيداست كه در سرزمين ماد تمدن و فرهنگ يكدست و يكسانى وجود نداشته است ؛ فى المثل كاسيان ( كاستيها ) كه در آن زمان مهمترين قبايل كوهستانى زاگرس به‌شمار مىرفتند ، بيشتر از طريق دامدارى زندگى مىكردند . به عقيدهء دياكونوف : به احتمال قوى آنچه مفرغهاى لرستانى ناميده مىشود مربوط به قبايل كوهستانى كاسى مىباشد . اينها مقدارى مصنوعات مفرغى هستند كه بر اثر حفريات وحشيانهء سالهاى پيرامون 1920 - 1930 در ناحيهء لرستان ( در ايران كنونى ) و بخصوص

--> ( 92 ) . Sir Arthur Keith ( 93 ) . Herzfela ( 94 و 95 ) . ايرانشهر ، پيشين ، 1559 و 1560 . ( 96 ) . تاريخ ماد ، پيشين ، ص 160 .