به شمار آمد . اختراع جديد ، زنان را از كار سختى كه به عهده داشتند نجات داد ، ليكن آنها را از انحصار توليد غلات و بالنتيجه از مقامى كه در جامعه به دست آورده بودند ، محروم ساخت و بيل زدن مزارع نيز به مردان محول شد . و اما دربارهء گاوها بايد گفت كه در وضع جديد ، غذايى مقوىتر از آنچه از مراتع نصيب آنها مىشد ضرورت داشت ؛ بنابراين ، آنها را در اصطبل نگاه داشتند و يونجه و جو را كه براى همين كار كشت مىشد ، به آنها مىدادند و فضولات آنها به عنوان بهترين كود طبيعى به كار مىرفت . با بستن گاو به گاوآهن ، انسان به مهمترين اكتشافات نايل شد و نيروى محرك ديگرى را غير از عضلات خويش به اختيار درآورد و راه براى استفاده از ماشين بخار و موتورهاى انفجارى باز شد . « 7 » بطورى كه دياكونوف در تاريخ ما نوشته است : « ماديها از خيش و بستن گاو به آن . . . در هزارهء دوم و حتى پايان هزارهء سوم قبل از ميلاد اطلاع داشتند . . » « 8 » . . . روزى در يكى از نواحى جنوب غربى آسيا به اين فكر افتادند كه دو گاو را بوسيله يوغى به‌هم اتصال دهند و بوسيلهء آنها گاوآهنى را كه از قطعه‌اى چوب و ميله‌اى فلزى تشكيل مىيافت ، به حركت درآورند . به اين وسيله قدرت حيوانى جانشين انرژى انسانى شد و ازدياد محصول با اين تدبير سى تا چهل برابر گرديد . روش جديد چنان توفيق يافت كه به زودى در مصر و در چين نيز متداول شد . « 9 » پيرروسو با استناد به حفريات باستان‌شناسان در عور و تپهء گورا اختراع چرخ را كه محور تمام صنايع جديد است ، مولود مساعى مردم جنوب غربى آسيا مىداند و مىنويسد : طبق نظر ژنرال « فروژيه » « 10 » از عهد حجر هروقت آدمى مجبور بود بار سنگينى را حمل كند آن را روى شاخ‌وبرگ درختان مىانداخت و شاخه را مانند ارابه‌اى مىكشيد . بعدها در نتيجهء تجارب عديده دريافت كه تنه‌هاى بزرگ درختان را مىتوان بوسيلهء غلتانيدن به سهولت حركت داد . به اين ترتيب از آن‌پس بار خود را روى دو تنهء درخت قرار داد ، و فكر اختراع چرخ را از اين غلتكها الهام گرفت . « 11 » در سرزمين سومر ارابه‌هايى به دست آورده‌اند كه در حدود 2500 تا سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح ساخته شده است . « وقتى كه چرخ اختراع شد پيدايش ارابه نتيجهء طبيعى آن بود ، مىبايست دو چرخ را بوسيلهء محورى به‌هم متصل سازند و بر آن نشيمنى مستقر كنند و به اين مجموعه مالبندى بيفزايند . . . با اين حال ارابهء مقدماتى مزبور به زودى اصلاح و تكميل شد و تبديل به وسيلهء نقليهء كاملى كه چهارچرخ داشت گرديد . » « 12 » در اينكه ارابه بوسيلهء چه

--> ( 7 ) . سير تاريخ ، پيشين ، ص 74 . ( 8 ) . تاريخ ماد ، پيشين ، ص 450 . ( 9 ) . تاريخ صنايع و اختراعات ، پيشين ، ص 44 . ( 10 ) . Frugier ( 11 و 12 ) . همان ، ص 45 .