سيف بن محمد سيفى هروى
138
پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى )
109 . فرستادن ملك غياث الدين مولانا صدر الدين را به قضاء هرات چون خسرو سيارگان از تاب خانهء ربيعى به بادخانهء صيفى نقل كرد ، مولانا صدر الدين قاضى به حكم ملك غياث الدين به حكومت قضاء ممالك هرات ، به هرات آمد . و سبب آن بود كه چون ملك غياث الدين از قلعهء [ 610 ] خيسار به دولتخانهء هرات آمد ، قضاء شهر هرات را به مولانا صدر الدين مفوّض گردانيد و در آن وقت قاضى هرات مولانا على نصرت بود . به كرم غريزى امير على را معزول نكرد . چون مولانا صدر الدين به عراق رفت ، ائمه و مشايخ هرات محضرى نوشتند كه امير على از علم عارى است و در امور شرعيه به خلاف احكام شرع مصطفوى شروع مىنمايد . و آن محضر را به عراق فرستاد [ ند ] . اولجايتو سلطان با ملك غياث الدين بر سر عنايت آمده بود . فرمود كه ملك غياث الدين هركس را تعيين گرداند ، منصب قضاء هرات را به دو ارزانى داريد . ملك مولانا صدر الدين را مشاراليه گردانيد . بعد از آن حكم يرليغ اولجايتو سلطان بنفاذ پيوست كه قاضى ممالك هرات مولانا صدر الدين باشد . [ 612 ] منصب قضاء هرات را با ولايات او چون فوشنج و جره و كوسويه و آزاب و تولك و هراترود و فيروزكوه و غرجستان و جرزوان و اسفزار و دره و قلعهء كاه و فراه و غور و گرمسير تا حد سند به دو مفوض كرده آمد . [ 613 ] چون مولاناء معظم [ صدر الدين ] به هرات رسيد ، روز جمعه در مسجد جامع احكام پادشاه و امراء و صواحب را بخواند و امير محمد بن على نصرت را معزول كرد و يرليغ و امثلهاى كه در دست داشت ، از او بستاند و قضاء شهر [ 614 ] هرات را در تصرف آورد . 110 . نواخت اولجايتو ملك غياث الدين را در اينسال اولجايتو سلطان با ملك غياث الدين بر سر عنايت آمد . و سبب آن بود كه چون در اينسال اولجايتو سلطان به دار الملك بغداد نزول فرمود ، خواجه رشيد الدوله و تاج الدين على شاه به خدمت شيخ الشيوخ نور الدين عبد الرحمن اسفراينى كه شيخ وقت و پير عصر و جنيد ثانى و شبلى زمان [ بود ] ، [ 615 ] آمدند . شيخ گفت : چهار سال مىشود كه ملك غياث الدين بر درگاه اين پادشاه ملازم است . شما كه مدبّران ملك و ناظم مصالح آن درگاهيد ، چرا تا اين غايت در مراجعت او تأخير و تعويق جايز شمردهايد ؟ و به واسطهء غيبت او