زين الدين محمود واصفى

مقدمه 12

بدايع الوقايع ( فارسى )

استاد بلدروف در تدوين و تهيهء متن انتقادى تحقيق و تحليل آثار گرانبهاى زين الدين محمود واصفى نويسنده بزرگ و معاصر شايسته سخنگو و علامه معروف نور الدين عبد الرحمن جامى و شاگرد و دوست وفادار وى ميرعليشير نوائى است . كتاب حاضر كه به خوانندهء محترم تقديم مىگردد نتيجهء همان بررسىها و زحمات دقيق ساليان دراز استاد بلدروف است . همان‌طور كه در مقالات برخى از دانشمندان و خاصه در تأليفات بلدروف بيان گرديده چند تن از مورخين روسى و از جمله ليرخ ( P . Y . Lerch ) در سالهاى 1871 - 1858 درن ( B . Dorn ) در سال 1874 ويتكين ( V . y . Wyatkin ) در سال 1899 برتلد ( V . V . Bartold ) در سالهاى 1928 - 1890 به كتاب گرانبهاى زين الدين واصفى مراجعه نموده و گاهى در بررسىهاى علمى خود به آن كتاب استناد جسته‌اند . با وجود اين كتاب « بدايع الوقايع » به مثابهء يك اثر تاريخى مهم و كم‌نظير چه براى آموختن تاريخ سياسى ، اجتماعى ، اقتصادى ، فرهنگى و ادبى زمان مؤلف و چه به عنوان نمونه يك اثر برجسته ادبى پارسى - تاجيكى تا 20 - 25 سال اخير به‌طورى كه شايد و بايد معرفى نگرديده بود . شايد مبالغه نباشد اگر گفته شود كه از لحاظ هنر نويسندگى و خصوصيات نثر كلاسيك كمتر كتاب بديعى به مانند بدايع الوقايع ديده شده و از اين نظر چه‌بسا كه اين كتاب اثرى بىهمتا و بىمانند باشد . در اينجا بايد گفت كه در تاجيكستان در نتيجهء كوشش‌هاى مرحوم صدر الدين عينى اديب و نخستين رئيس فرهنگستان علوم تاجيكستان تدقيقاتى دربارهء « بدايع الوقايع » به عمل آمد و آن مرحوم سلسله‌مقالاتى دربارهء زين الدين واصفى و كتاب او و مطالب مندرج در آن از سال 1925 تا پايان عمر خود منتشر نمود . كتاب « واصفى و خلاصه بدايع الوقايع » كه آن مرحوم تأليف نموده بود پس از درگذشت وى به كوشش اين‌جانب به چاپ رسيد « 1 » . بدين‌وسيله آن نويسندهء عالىمقام يعنى زين الدين واصفى تا اندازه‌اى به اهل ادب و خوانندگان تاجيك معرفى گرديد و چندين خيابان و كوچه‌ها و مدارس در محلات مختلف تاجيكستان به نام واصفى نامگذارى شده است . با وجود اين به حق و سزاوار بود كه آثار زين الدين واصفى به تفصيل و به‌طور مشروح مورد بررسى قرار گيرد و براى انجام اين كار در نوبت اول تهيه و تدوين متن كامل اثر آن

--> ( 1 ) - اسامى تاليفات صدر الدين عينى دربارهء زين الدين واصفى در كتاب « فهرست نثرهاى صدر الدين عينى و ادبيات عايد به وى » تاليف ج . عزيز قولف و ز . ملا جانوا قيد گرديده كه در سلسله آثار فرهنگستان علوم تاجيكستان ( دوشنبه 1963 ) منتشر شده است .