بارى پومپيوس چون اختيار كار گندم را به دست گرفت كسان و بستگان خود را به هر سو فرستاد و خود او از دريا به سيسيلى و ساردينيا « 1 » و افريكا رفته در همه جا انبارهاى پر از گندم پيدا كرد و چون مىخواست به سوى روم حركت نمايد ناگهان طوفان بزرگى در دريا پديد آمد چنان كه ناخدايان همگى به ترس افتادند . ولى خود پومپيوس جلو افتاده به ناخدايان دستور داد كه لنگر بردارند و اين زمان بود كه به آواز بلند داد مىزد ما از سفر ناگزيريم ولى از زنده ماندن ناگزير نيستيم و بايد برويم . با اين دليرى و بىباكى او بخت نيز يارى كرد و به آسودگى به روم رسيد و بازارها را پر از گندم و دريا را پر از كشتى ساخت و از اينجا نه تنها در روم در همه شهرهاى ديگر خوردنى روى به فراوانى نهاد . در اين هنگام قيصر در سايه جنگهاى خود در گول « 2 » بسيار بزرگ شده بود و او اگرچه در آشكار از روم دور و گرفتار كارهاى مردم بيلگ « 3 » سوييوى « 4 » و بريتون « 5 » مىنمود در نهان به دستيارى تدبيرهاى رو پوشيده در ميان مردم روم براى خود كار مىكرد و در سراسر كارها و پيش‌آمدهاى مهم سياسى در زير پرده با پومپيوس نبرد و كشاكش مىنمود . سپاهى را كه گرد سرداشت تو گويى تن و اندام او بودند و جنگى كه با وحشيان مىكرد تو گويى نه به قصد دست يافتن بر آنان بلكه به قصد ورزش تن و اندام خود مىكرد تا بدينسان او را براى كارهاى مهم ديگرى آماده گرداند . در همان حال زر و سيم و ديگر گنجينه‌هاى گرانبها كه از دشمن مىگرفت به روم فرستاده بدستيارى آنها مردمان را مىفريفت . به همگى از ايديلان « 6 » و پرائيتوران « 7 » و كونسولان و ديگران ارمغانها مىفرستاد . هم براى زنان ايشان هديه‌ها روانه ساخت و به خرجهاى ايشان كمك مىنمود . بدينسان همه را با پول مىخريد . تا آن اندازه كه چون از كوهستان الپ بدينسوى گذشته در شهر لوگا « 8 » زمستان‌گاه گرفت در

--> ( 1 ) . Sardinia ( 2 ) . گول Gaule نام قديمى سرزمينهايى است كه اكنون كشورهاى فرانسه و بلژيك و سوئيس و قسمتى از آلمان بر جاى آن است . ( 3 ) . Belgae مردمى كه امروز خود را بلژيك مىنامند . ( 4 ) . Suevi ( 5 ) . Brtton ( 6 ) . Aedil چنان كه گفته‌ايم دسته‌اى از قاضيان كه بيشتر براى تفتيش كارهاى توده برگزيده مىشدند . ( 7 ) . Praetor دسته ديگرى از قاضيان كه برگزيده مىشدند . ( 8 ) . Luca