پلوتارخ ( مترجم : كسروى )
382
ايرانيان و يونانيان به روايت پلوتارخ ( فارسي )
در اين سرزمينهاى گوناگون دژها و استواريها كه به دست آمده كمتر از هزار شمرده نمىشد ، نيز شهرها چندان كم از نهصد شهر نبود . روى هم رفته هشتصد كشتى از دزدان دريايى به دست آمده بود . سى و نه آبادى با دست او برپا گرديده بود . گذشته از اينها در آن لوحهها حساب همه مالياتهاى امپراطورى قيد گرديده و نشان داده شده بود كه پيش از شهر گشاييهاى پومپيوس همه مالياتها به اندازه پنجاه مليون بوده ولى پس از آن شهرگشاييها ميزان آن تا هشتاد و پنج مليون بالا رفته . نيز نشان داده شده بود كه پومپيوس به اندازه بيست هزار تالنت از پول نقد و ظروفهاى زرينه و سيمينه و آرايش ابزار بر آن گنج جمهورى آورده . گذشته از آنكه تا اين هنگام به سپاهيان بخش يافته بود كه تنها سهم خود او دست كم هزار و پانصد درهم مىشد . اسيران جنگى كه در اين جشن همراه آورده مىشد گذشته از سردستگان دزدان دريايى يكى پسر تيكران پادشاه ارمنستان با زن و دختر خود . ديگرى زوسيمى « 1 » زن خود تيكران ، سومى آريستوبولوس پادشاه يوداييا . چهارمى خواهر پادشاه مثرادات با پنج پسر خود گذشته از اينان زنانى از اسكوثيا بودند . نيز گروهانى از آلبانيان و ايبريان با پادشاه كوماگينى همراه آورده مىشد . همچنين ابزارهاى جنگى فراوان كه از آن هر يك جنگى كه خود با يكى از سركردگان زيردست او كرده و فيروز درآمده بودند جداگانه آورده مىشد . ولى آنچه بيش از همه مايه سرفرازى او شمرده مىشد و خود سرفرازى بود كه هيچ رومى ديگرى بهره از آن نداشت اين بود كه سومين فيروزى او بر سومين قطعه گيتى روى داده . زيرا ديگران هم از روميان بودند كه سه بار فيروزى يافته بودند . ولى فيروزيهاى اين نخستينش بر افريكا و دومينش بر اروپا و سومينش بر آسيا و در اين جشن چنين نمودار بود كه وى همه گيتى را گرفتار كرده با خود مىآورد . اما سال او ، كسانى كه مىكوشيدند از هرباره او را مانند الكساندر بزرگ گيرند روا نمىشماردند ، جز اينكه داراى سى و چهار سالش بشناسند . ولى راستى را سال او نزديك به چهل بود .
--> ( 1 ) . Zosime با آنكه خود تيكران بزرگ گردنكشى نكرده بود براى چه اين زن را دستگير كرده بودهاند ؟ ! از اينجا مىتوان پى برد كه پومپيوس هم از خودخواهى بر كنار نبوده .