صورت نايبان استراتگوس‌ها در تشكيلات هرقل در بيزانس مشاهده مىشوند . از اين گذشته طبق ملاحظات مؤلف ، اين شباهت عجيب در مورد پاذگوسپانان نيز صادق است و چهار پاذگوسپان تشكيلات ايران قرينه پروكونسولهاى تمهاى دولت بيزانس ميباشند « 1 » . * * * هرچند ملاحظه اين نكته شايان توجه است ، كه مزدك در موقع تشبيه قواى اربعه ملكوتى « 2 » به چهار شخص عالىمرتبه كشور نام وزرگ فرمذار را ذكر نكرده است ، ولى نبايد براى اين موضوع اهميت زياد قائل شد ، زيرا كه مزدك اشخاصى را اختيار كرده است ، كه وجه شبه و نسبت بين آنها با قواى معنوى سابق الذكر بيشتر بوده است . علاوه‌بر مطالبى ، كه از يعقوبى و مسعودى نقل شده ، دو كتاب ديگر يكى به زبان پهلوى و ديگرى به فارسى هست ، كه از آنها اطلاعاتى راجع به ترتيب مقامات و مناصب عاليه شاهنشاهى ساسانى بدست ميآيد . كتاب پهلوى موسوم است به « سورسخون » و كتاب فارسى « فارسنامه » ابن بلخى است . از « سورسخون » ساسانى « 3 » ( b 14 - 9 ) فهرستى بدست ميآيد ، كه با شخص شاهنشاه آغاز مىشود و آن چنين است : شاهان شاه - پس‌ى واسپوهر ( وليعهد ) - وزرگ فرمذار چهار سپاهبذ ( سپاهبذ شمال ظاهرا به علت غفلت كاتب ساقط شده ) - داذورى داذوران ( داور داوران - قاضى اعظم ) - مغان اندرزبذ ( - موبذان موبذ ) ، در بند 11 چنين آمده است ،

--> ( 1 ) - موزئون ، 1940 ، ص 131 - 130 . ( 2 ) - بالاتر ص 365 را به‌بينيد . ( 3 ) - سورسخون ترجمه و چاپ تاواديا در مجله انستيتوى شرقى كاما ، 29 .