آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
536
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
نزول اجلال ميفرمود ، تا زمان معينى از اداء ماليات معاف مىشد ، و بر اسبها و ساير مراكب او داغ امتيازى مىزدند . يك كارمند عالىمقام پليس هر روز با سيصد سوار و سيصد پياده جلو در خانه او تا غروب آفتاب مىماند ، وقتى كه صاحبخانه سوار ميشد ، افراد پياده در پيشاپيش و سواران در دنبال او روان ميشدند . در موقع نزول اجلال پادشاه ، صاحبخانه هدايايى به او تقديم مينمود ، و شاه هنگام بازگشت اسبى راهوار با زين زرنگار ، كه آن ميزبان تقديم نموده بود ، با خود مىبرد . نزول موكب شاهى موجب امتياز دائم صاحبخانه مىشد : هيچ يك از اقوام نزديك او را باتهام جرم نمىتوانستند حبس كنند ، و بندگانش را بىرضاى او نمىتوانستند محكوم نمايند . هدايايى كه در اعياد نوروز و مهرگان تقديم مينمود ، پيش از هديه ديگران بحضور شاه ميرسيد . در ايام بار و تشريف حضور نخست او وارد ميشد و در طرف راست شاه قرار ميگرفت و در موقعى كه سواره همراه شاه بود در جانب راست او ميراند . در دو عيد بزرگ سال ، نوروز و مهرگان « 1 » ، بزرگان هدايايى تقديم شاه مىكردند . هر كس آن چيزى را ، كه خودش بيشتر دوست ميداشت ، هديه ميكرد ، از قبيل عنبر ، و مشك ، و جامه ، و غيره . جنگيان ، و سواران معمولا اسبى ، يا شمشيرى ، يا نيزهء تقديم مىكردند . اغنيا طلا و نقره پيشكش مىبردند ، و حكام ( علاوهبر خراجهاى وصول شده ) يك قسمت از اضافهء عايدات ولايات خود را تقديم مينمودند . شعراء و خطباء اشعار و خطبههاى خود را بمناسبت موقع عرضه ميكردند ، و نديمان نخستين گياههاى سال را تقديم مينمودند . اگر يكى از زنان شاه كنيزى زيبا با زينت و زيور پيشكش مىنمود ، ميتوانست بر ساير زنان حرم مباهات كند . از طرف ديگر پادشاه در عوض پيشكشهاى نوروز و مهرگان هداياى ذيقيمتى عطا ميفرمود . هر هديهاى كه تقديم پادشاه ميكردند . با اسم اهداءكننده در دفتر محاسبات دربار قيد ميشد ، و اگر اهداءكننده ، در موقعى كه مخارج فوق العادهاى در پيش داشت ، بكمك
--> ( 1 ) - ر ك س 200 - 195 اين كتاب .