آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
390
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
ولى نتيجه نداد ، زيرا دولت بيزانس مشغول دفاع سرحدات خود و دفع هونها بود . اين اقدام ارامنه ابواب صلح را با دولت ايران مسدود كرد . افواج ايرانى شكست يافتند و وزگ اسير شد و جبرا بديانت عيسى بازگشت . آنگاه يزدگرد ، كه در لشگركشى خود بنواحى كيداريان چندان نصرتى نيافته بود ، سپاه بارمنستان كشيد و بسال 415 شورشيان را در جنگ سختى مغلوب كرد و رؤساى آنها را با روحانيون بزرگ بايران آورد و وزگ كه هم در نظر ايرانيان و هم در نظر ارمنيان خيانتكار محسوب مىشد ، زيرا كه مرتكب قتل و نهب بسيار شده بود ، از مرزبانى خلع گرديد . دست او را از تمام املاكش كوتاه كردند . پادشاه به ويهدين شاهپور ايران انبارگذ ( ش 34 ) امرداد تا روحانيون عيسوى را ، كه محبوس بودند ، هلاك كنند . معذلك مرزبانان ايرانى ، كه بحكومت ارمنستان منصوب مىگرديدند ؛ سعى وافر در بهبودى اوضاع آن كشور مبذول ميداشتند . پس از مرگ يزدگرد آزادى مذهب مجدد در آنجا برقرار شد . عيسويان سريانى هم از اختلافات مذهبى رنج بسيار ديدند . رويهم رفته زجر و آزار عيسويان به اندازه عهد شاهپور عموم و شمول نيافت . يزدگرد در زمان جنگ با پادشاه چول ، ظاهرا نسبت بسربازان عيسوى نظر خوشى پيدا نكرده بود ، آنان را از لشگر براند و پس از بازگشت از تيسفون به بعضى از بزرگان فرمان داد ، كه معروفترين عيسويان ولايات مغرب را بزندان افكنند ، تا انكار دين خود كنند . اين بزرگان عبارت بودند از تهم يزدگرد مغان اندرزبذ « 1 » ، آذرافروزگرد ، كه در ولايت ارزنان منصب سروشورزداريگ « 2 » . داشت ، و سورن ، كه در اسقفنشين بيثگرمانى « 3 » زاب صفير « 4 » ، داراى مقام دستور همداذ بود . اكثر محبوسين از انكار
--> ( 1 ) - ر ك ص 141 كتاب حاضر . ( 2 ) - Sroshavarzdarigh از كارداران عاليمقام قضايى . ( 3 ) - Beth Garmai ( 4 ) - هوفمان ، ص 253 و بعد .