هم براى لشگركشى معين مىكرده است . مورخان بيزانسى و ارمنى و سريانى و غيره بندرت اطلاعات روشنى در باب القاب سرداران ايران بما ميدهند . گاهى بعضى از اعمال دولت ، كه شغل آنها كمتر با نظام مناسبت داشته ، بسردارى لشگر نصب مىشده‌اند ، مثلا از جمله سرداران ايرانى ، كه فوستوس بيزانسى در تاريخچه جنگهاى شاپور دوم با ارمنستان شمرده است « 1 » نام دبيران دبير و رئيس تشريفات دربار و مباشر كل ارزاق هم مذكور است . در كتب مؤلفان بيزانسى مخصوصا امثله متعدد مىتوان يافت ، حاكى از اينكه بعضى سرداران ( سپاهبذها يا ايران سپاهبذها ) از جانب شاهنشاه مأمور مذاكره در عقد صلح ميشده‌اند . چنان كه سورن مأمور مقاوله با يوستى نيانوس قيصر روم شد « 2 » « 3 » و سياوش ارتيشتاران سالار « 4 » . و سپاهبذ ماه‌بوذ « 5 » بجانب سرحد رهسپار شده‌اند ، كه داخل مذاكره آشتى شوند « 6 » مهرروس « 7 » ، كه مهارت و زبردستى او در نصيحت و مشورت و امور جنگى مورد تصديق آگاثياس است « 8 » ، از جانب ايران نزد قيصر يوستى نيانوس گسيل شد . بنابر تاريخ منسوب به استىليتس « 9 » سپاهبذ بيشتر جنبه سياسى داشته و اعمال جنگى را مرزبانان اجراء ميكرده‌اند « 10 » . از امتيازات سپاهبذان اين بود ، كه هنگام دخول ايشان بخيمه‌گاه شيپور زده مىشد « 11 » .

--> ( 1 ) - لانگلوا ، ج 1 ، ص 258 و بعد . ( 2 ) - آمين مارسلن ، كتاب 25 ، بند 7 ، فقره 4 . ( 3 ) - پايين‌تر را به‌بينيد . ( 4 ) - پروكوپيوس ، جنگ ايران ، كتاب اول ، بند 11 . ( 5 ) - Mahbodh ( 6 ) - Mermeroes ( 7 ) - 22 ر 2 . ( 8 ) - ترجمه ريت ، ص 74 و غيره . ( 9 ) - راجع به تغييراتى ؛ كه بدست خسرو اول در تشكيلات مملكتى انجام گرفت و منجر به منسوخ كردن مقام ايران سپاهبذ و تعيين چهار سپاهبذ شد ، به فصل هشتم رجوع كنيد . ( 10 ) - پاتكانيان ، مجله آسيايى 1866 ، I ، ص 112 . ( 11 ) - طبرى ، ص 869 ، نلدكه ، ص 111 .