جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
81
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
رنگ خاكسترى تند با چند خال سرخ در پشت دارد « 1 » از جمله داروهاى درمانى معالجين ايرانى يكى اين است كه هرگاه كسى را ساس بگزد يك پياله دوغ به او مىنوشانند سپس او را در تابى كه از سقف آويزان است وارونه قرار مىدهند و آنقدر مىگردانند تا حالش به كلى منقلب شود و با اين طرز جسورانهء مداوا ميپندارند كه زهر حيوان بطور مؤثرى دفع مىشود . راه علاج ديگر اين است كه نقطهء گزيده را با پوست گرم گاو نرى كه تازه كشته شده باشد مىپيچند ولى بايد انصافا گفت كه عدهاى هستند كه اصلا به اين موضوع نيش جرار ساس ميانه هيچ اعتقادى ندارند . دكتر كورميك كه مثل پدر خود قبل از او چندين سال با سمت پزشك شاه در ايران زيسته است معتقد بود كه شايعات راجع به ساس افسانهء پوچى بيش نيست . از طرف ديگر اشخاصى را ميشناسيم كه ماهها گرفتار همين گزيدگى ساس بودند از يك دسته پيادهنظام كه از تبريز به تهران مىرفتند در آوريل 1891 ناچار شدند 130 نفر را به همين علت در بيمارستان بسترى سازند . كوتزبو در سال 1817 دو مورد جديد را ذكر نموده كه هردو به ضايعهء جانى منجر شده است . « 2 » زنجان و سلطانيه - اكنون شرح زنجان و سلطانيه را كه باقى مانده است بيان ميكنم . زنجان شهر عمدهاى است كه بيست هزار نفر سكنه دارد و كرسى منطقهء خمسه است و مركز مستحكم اصلى فرقهء بابيها بوده است در همينجا در سال 1850 پس از اعدام باب در تبريز از پيروان متعصب وى كشتار عظيمى شده است . سلطانيه يكى از پايتختهاى قديمى است كه فعلا اثرى از گذشتهء آن نيست . سه قرن پيش مسافران از قصرهاى عالى و مساجد آن صحبت داشته و شرح و تفصيلى از وضع ظاهرى و حومهء آن بجا گذاشتهاند . جنگ و زلزله و مرور
--> ( 1 ) - رجوع شود بضميمهء كتاب ايستويك راجع به اين موضوع جلد دوم و كتاب تاريخ طبيعى حشرات تأليف بارن والكنر . ( 2 ) - يكى از اين دو نفر كارمند انگليسى كنسولگرى بريتانيا در تبريز بود ، ديگرى قزاقى كه در خدمت وزير مختار روس بارن ورده Wrede . شرح اين موضوع در كتاب داستان مسافرت در شرق مندرج است .