راه و رسم جارى مداهنه‌آميز ننمايد چاره‌اى جز اين ندارم كه خود را در پناه اين سخن قديم قرار دهم كه گفته‌اند : « حقيقت در نزد ما عزيزتر از افلاطون است » « 1 » . برادران شرلى - ايران نخستين امكان دست‌يابى عملى بر دانش جنگى اروپائى را از سال 1600 ميلادى به برادران شرلى يعنى سر . آنتونى و سر . رابرت مديون است . بنابر قول هربرت بىپروا ايرانيان به كار بردن توپ را از پرتغالىهاى فاتح آموخته‌اند ، و استعمال تفنگ را فقط از دوره‌اى كه پرتغالىها با عده‌اى از افراد جنگى خود شاه طهماسب را بر ضد تركها يارى نمودند ، تا اين تاريخ ( 1627 ميلادى ) كه ايرانيها تيراندازان ماهرى شده‌اند ، ولى هرچند كه با باروت و سلاح مدرن جنگى آشنائى يافته بودند ، فقط از زمان شواليه‌هاى جهانگرد انگليسى بوده است كه چگونگى استفاده از ابزار جديد را ياد گرفته‌اند . بنابر راهنمائى آن دو برادر ، شاه عباس براى نخستين بار در تاريخ معاصر ايران لشكر مرتبى را با تشكيل نيروى بزرگ از پياده‌نظام كه با تفنگ مسلح بودند اساس نهاد . يكى از نويسندگان همان دوره در اين‌باره چنين نوشته است : « هيبت دولت عثمانى كه بيم و دهشت در جهان مسيحيت انداخته ، غيرت شرلى را برانگيخته است و اين پيش‌آمد روزى را نويد مىدهد كه ايرانيان هنر جنگى را از برادران شرلى بياموزند . ايشان كه نظم و ترتيبى در كار نمى شناختند اينك 500 قطعه تفنگ برنجى و 60000 نفر تفنگدار دارند . اين افراد كه سابقا فقط به وسيلهء شمشير حريف مهيب تركها بودند ، از اين پس با ضرباتى از دور و استعمال ادوات باروتى مهيب‌تر خواهند شد . » پيترودلاواله كه آن موقع در ايران بود صحبت پياده‌نظام جديد را كه تفنگدار بودند به ميان آورده و گفته است كه : « آنتونى شرلى پايه‌گذار كار ايشان بوده ، و آنها را از ميان افراد طبقهء پايين برگرفته است ، و اين نفرات مقررى خود را هر سه ماه يك‌بار از پادشاه دريافت مىدارند » و مىنويسد كه : « ايشان لشكرى مركب از 000 ، 20 نفر آمادهء كارزارند و باز مىافزايد كه در ابتدا فقط افرادى

--> ( 1 ) - Amicus plato , magis amica ueritas