جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
714
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
بر فراز صحنهء شكارگاه به فرمان محمد على ميرزا فرزند ارشد فتحعلى شاه حاكم كرمانشاه در اوايل اين قرن چهرهء هيبتآميزى از وى كندهاند . در سمت مقابل طاق صحنهء برجستهء ديگرى است كه منظرهء شكار آهو است . در اين صحنه نيز همين پادشاه خسرو دوم در رأس كندهكارى نشان داده شده است كه با هيبت و لباس تمام رسمى به شكارگاه وارد مىشود و چترى بر سر او گرفتهاند و بر اسبى كه زين و اسباب مجلل دارد سوار است . در پايين هم او را سواره در حال تعقيب شكار مشاهده مىكنيم و در صحنهء تحتانى كار شكار پايان يافته و شهريار خوش و خرسند روانهء شهر است . در قسمت فوقانى اين تختهسنگ چوببستى برافراشتهاند كه دستهء نوازندگان در آنجا به نواختن انواع آلات موسيقى سرگرماند . در صحنهء ضميمه فيلها در تعقيب آهوان ديده مىشوند و شترها غنايم صيد را همىبرند . اين حجارى فقط در چند جا تكميل شده است ، ولى آنچه انجام گرديده با كمال استادى و مهارت است . طاق دوم به عظمت اولى نيست فقط 19 پا عرض و 12 پا و نيم عمق و 17 پا ارتفاع دارد تصاويرى كه بر ديوار عقبى است در اصل ناشيانه و سرسرى حجارى شده و بواسطهء دستكارىهاى عمدى كه بر آن كردهاند چندان مشخص نيست ، اما اين بناها با كندهكارىهائى كه هنوز در آن ديده مىشود حائز اهميت و حاكى است از اينكه يكى از چهرهها شاپور دوم ( ذو الاكتاف ) و ديگرى پسر او شاپور سوم است . اندكى به طرف راست در جلو پرتگاه ، صحنهء ديگرى از دورهء ساسانيان است كه دو چهرهء تاجدار را نشان مىدهد كه بر هيكل به خاك افتادهاى ايستادهاند و حلقهء زرين شاهى در دست دارند . درحالىكه در عقب تصوير پادشاهى كه در سمت چپ واقع شده صورتى چهارمى است كه هالهء نورانى بر سرش مىدرخشد كه عموما بر اين قولند كه چهرهء شاپور اول است كه در امور سلطنت با پدر خود