جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
693
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
ضعيف ساختن و نابودى آن است . هيئت امريكائى مسلمانها را نيز در حلقهء كار خود وارد و بدينوسيله موجبات تصادم را با دولت ايران فراهم كردهاند كه هرگونه تبليغاتى را در ميان مسلمين ممنوع داشته است و از اين بابت اسباب تصديعى هم براى هيئت انگليسى پيش آمده كه راجع به آن در مورد شهر اصفهان مطالبى بيان خواهم كرد . آخرين آمار مربوط به جمعيت نسطورىهاى آذربايجان از قرار ذيل است : ناحيهء سلماس 700 خانوار سوماى و چرا 100 خانوار ناحيهء اروميه 3600 خانوار سولدوز 400 خانوار براندوز 100 خانوار ترگ ور 500 خانوار مرگ ور 100 خانوار جمع كل 5500 خانوار تعداد و قيافهء نسطورىهاى ايرانى - رسم اين بوده است كه افراد اين خانوارها را چهار يا پنج تن برآورد مىكردهاند كه بدينترتيب عدهء آنها در ايران 25000 تا 20000 نفر است ، اما هيئتهاى مذهبى معتقدند كه جمعيت آنها به قدرى در دورهء صلح و سلام پادشاه فعلى ترقى كرده است كه هر خانواده را تا هشت نفر مىتوان حساب كرد كه با اين محاسبه عدهء آنها 44000 نفر مىشود . سياست دولت ايران از لحاظ حفظ مصالح خود اين است كه تعداد اتباع مسيحى خود را كمتر وانمود كند . نسطورىهاى مقيم جلگه ، خوشبنيه ، مردانى شانهپهن و چهرهء باز و خوشتركيب و غالبا داراى ريش قرمزند و نسطوريان كوهستانى قيافهء روستائى دارند و تشخيص آنها از كردها آسان نيست ، ولى اين دو دسته باهم سخت دشمنى دارند . هركدام خيمهها و احشام ديگرى را مورد حمله