جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
674
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
هركدام 800 سرباز دارند . لشكر دوم شامل هشت فوج كه چهار تا از آنها 1000 نفر و چهارتاى ديگر هريك 800 نفر دارند . لشكر سوم مشتمل بر ده فوج كه دوتا از آنها هركدام 1000 نفر و هشتتا هريك 800 نفر دارند . ( از اين فوجها سهتا در در حكومتنشين همدان تعليم مىيابند ، ولى جزو قشون آذربايجان محسوب مىشوند ) . جمع - 26000 نفر سوارهنظام نامرتب ( جنگاور ، اما بىتجهيزات ) از هر بلوك 200 تا 400 نفر فقط سه هنگ - با عدهاى بطور متوسط 350 نفر هركدام لباس متحد الشكل دارند و تابع انضباط نظامىاند و مىتوان آنها را آمادهء كارزار بشمار آورد . بقيه فقط افراد سوارند . جمع - 6800 نفر . توپخانه دوازده فوج هريك شامل 400 تن ( كه در صورت لزوم هريك چهار توپ دارند كه با اسب كشيده مىشود و شصت نفر توپچى دارد با توپخانه كوهستانى هريك با چهار توپ كه قاطرها مىكشند ) . جمع - 4800 نفر پيادهنظام - 26000 نفر سوارهنظام - 6800 نفر توپخانه - 4800 نفر جمع كل - 37600 نفر تمرين و اسلحه - راجع به پيادهنظام و افراد توپخانه مىتوان اظهار كرد كه بدون ترديد و انكار بهترين سربازان ايراناند . هردو دسته به توالى مشق و تمرين مىيابند و اونيفرم دارند ( كه وضع هر سرباز ايرانى از اين قرار نيست ) و آشنائى مختصرى هم با نظم و انضباط دارند . اين عده هر سه چهار سال يكبار به مدت شش ماه احضار مىشوند و بقيهء مدت در خانهء خود به سر مىبرند ، ولى چند