جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
671
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
ليره بود . در ظرف همين سال 1888 روسيه فقط 170 عدل پارچههاى نخى و در سال 1889 معادل 196 عدل جمعا به مبلغ 4000 ليره وارد كرده است . علت وارفتگى رقابت تجارتى روس ، كه تا چند سال پيش از آن رفتهرفته بيشتر مىشد ، ناشى از موجبات گذران و از آن جمله ترقى بهاى منات كاغذى روسيه به ميزان تقريبا دو برابر است كه واردات از روسيه را مقرون به صرفهء تجارتى نمىسازد . اما دولت روسيه كمك مالى سرشارى به صادركنندگان كالاى خود مىنمايد و بدين ترتيب رقابت فرانسوىها را در مورد شكر و قند در بازار تبريز دوچار شكست ساخته است ، هرچند كه ترقى ارزش منات شايد در اين زمينه هم بىتأثير نباشد . اجناس پشمى به ارزش 30000 تا 40000 ليره از برادفور ( انگلستان ) وارد مىشود ، ولى سهم بزرگترى معادل 40000 تا 50000 ليره از اتريش و آلمان به بازار تبريز مىرسد كه قسمت عمدهاش پارچههاى پشمى زبر و جنس براق بافت اتريش است . چاى با ارزش 000 ر 107 ليره از لندن و آمستردام مىرسد ، هرچند كه بيشتر از مبداء لندن است . نصف شيشهآلات و ظروف را روسيه وارد مىكند و نيم ديگر را هم اتريش و آلمان . اين دو كشور با فرانسه تجارت خرازى را در دست دارند و فرانسه و ايتاليا مخمل و پارچههاى ابريشمى مىفروشند . از باوير نخ و قيطان وارد مىشود . از مجموع وارداتى كه بابت سال 1889 نقل شده ميزانى كه روسيه و ديگر كشورهاى اروپائى در دست دارند به شرح ذيل است : از اروپا : 340 ر 792 ليره از روسيه : 551 / 61 ليره و تخمينا مىتوان گفت كه انگلستان هشتاد درصد از تجارت وارداتى و 10 تا 12 درصد تجارت صادراتى را در دست دارد . ارقام بالا آمار تجارتى از راه طرابوزان و تجارت وارداتى روسيه از طريق تفليس و جلفا و به مقدار بيشتر هم از بندر كوچك آستارا و از طريق اردبيل است . اجناس اروپائى به مقدار اندك از راههاى ديگر مثلا حلب و موصل و اسكندرون