علمى منتشر ساخت ، ولى اين نامه هم راه زوال پيمود . چند روزنامهء ديگر نيز پيدا شد كه هنوز انتشار نيافته محكوم به فنا گرديد . اين است داستان اجمالى روزنامه‌نگارى و وضع فعلى آن در ايران . اين نكته كه تا چه اندازه چنين دستگاه و بساطى قادر به ترويج و تعالى افكار و ترقى است خواننده خود بهتر مىتواند تمييز دهد . به‌هرحال هنوز براى افراد حساس جاى غم و نگرانى نيست و باز فرصت و امكان پيدايش چهارمين ركن حكومت در قلمرو شهريارى فراهم است . سكه - مىتوان تصور نمود كه در سرزمينى با عادات و غرايز خاصى كه بيان كرده‌ام وجه رايج همواره اسباب مطلوبى براى خيالات پادشاهان و حكام و وزيران فراهم مىساخته است و هر قسم وسيله و راه خواه از لحاظ دانش اداره كردنش و يا ثبات ارزش آن بواسطهء فقدان آن نيك نمايان شده است . نوسانهاى ترقى و تنزل ميزان ارزش سكهء رايج در آنجا به راستى فاحش مىنموده و در موقع مسافرتم به حداقل ارزش خود رسيده بوده است . در زمان تاورنيه در نيمهء قرن هفدهم يك تومان معادل پانزده سكهء فرانسه يا چهل و شش ليور ( هر ليور يك شلينگ و شش پنس ) بود ، اندكى بعد شاردن ، در زمان شاه سليمان ارزش تومان را از چهل و پنج تا پنجاه ليور يا سه ليره و ده شلينگ به پول انگليسى نوشته بود . اوايل قرن بعد كروزينسكى ارزش آن را شصت ليور يا بيست كورون ذكر نمود . سپس بركنارى خاندان صفوى و هجوم افغانها و فرمانروائى نادر شاه و هرج‌ومرج بىحد و حساب بعد از مرگ او پيش آمد . در ابتداى اين قرن وقتى در اوان دورهء قاجاريه باز موجبات امن و امانى فراهم شد ، ملكم ارزش تومان را يك ليره نوشت و بين 1820 و 1830 فريزر آن را يازده شلينگ قيد كرد سپس ارزش آن پيوسته راه تنزل پيمود و در سال 1874 هر تومان ده فرانك يا هشت شلينگ و در 90 - 1889 كه من در ايران بودم تا معادل پنج شلينگ و نيم پائين رفت و بواسطهء ترقى بهاى نقره باز تا شش شلينگ ترقى كرد .